Üstün yetenekli öğrencilerin zenginleştirilmiş problem kurma etkinlikleri yoluyla problem kurma becerilerinin ve yaratıcılıklarının incelenmesi

Amaç: Bu araştırmada, üstün yetenekli öğrencilerin zenginleştirilmiş problem kurma etkinlikleri aracılığıyla problem kurmadaki becerileri ile potansiyel yaratıcılıklarının tespit edilmesi ve problem kurma ile yaratıcılık hakkındaki görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan durum çalışması deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Bursa ilinde altıncı sınıfa giden toplam altı BİLSEM öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak görüşme formları ve dört farklı içeriğe sahip (restoran, market, daire grafiği ve gerçek yaşam nesnesi) zenginleştirilmiş problem kurma etkinlikleri kullanılmıştır. Zenginleştirilmiş problem kurma etkinliklerinin temaları şunlardır: Restoran broşürü, market broşürü, daire grafiği, gerçek yaşam nesnesi. Etkinlikler süre sınırı verilmeksizin her bir öğrenci ile tek tek gerçekleştirilmiştir. Görüşme formları, uygulama öncesinde ve sonrasında öğrencilere verilmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Öğrencilerin problem kurma becerileri ve potansiyel yaratıcılıkları, önceden belirlenen değerlendirme kriterlerine göre analiz edilmiş; kurulan problemlerden ve öğrenci görüşlerinden uygun içeriklerle birlikte sunulmuştur. Bulgular: Öğrencilerin uygulama öncesi problem kurma ve yaratıcılık ile ilgili görüşleri incelendiğinde; problemin tanımını yapabildikleri, problem kurmanın yaratıcılık gerektirdiğini düşündükleri ve sınırlı sayıda problem kurma çalışmalarında yer aldıkları görülmüştür. Öğrenciler tarafından kurulan problemler değerlendirildiğinde, problemlerin genellikle dil ve anlatım bakımından eksik oldukları tespit edilmiştir. Buna karşılık kurulan problemlerin tamamına yakınının problem durumuna sahip, matematiksel, istenen duruma ve gerçek hayata uygun bir şekilde oluşturulduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Problemler incelendiğinde, öğrencilerin potansiyel yaratıcılık düzeylerinin çoğunlukla orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Her problem kurma etkinliğinde yalnızca birer öğrencinin yüksek düzey potansiyel yaratıcılık gösterdiği görülmüştür. Öğrencilere uygulama sonrası düşünceleri sorulduğunda; problem kurma etkinliklerinden zevk aldıkları, etkinlikte verilerin fazla olduğu durumları daha çok sevdikleri ve kendilerini daha yaratıcı buldukları, verilerin az olduğu etkinliklerde ise zorlandıkları görülmüştür. Sonuç ve Öneriler: Öğrencilerin matematik derslerinde problem kurma etkinliklerine ilişkin deneyimlerinin sınırlı olmasına karşılık araştırma sonrasında öğrencilerin problem kurma etkinliklerinde genel anlamda başarılı oldukları ve yapılan etkinlikleri sevdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Kurulan problemler incelendiğinde, öğrencilerin dil ve anlatım açısından yetersiz, buna karşılık; problem durumu olan, matematiksel, gerçek yaşama ve amaca uygun problemler kurabildikleri sonucuna varılmıştır. Kurdukları problemler kullanılarak öğrencilerin potansiyel yaratıcılıkları değerlendirildiğinde, çalışma grubunda yer alan öğrencilerin çoğunlukla orta düzeyde yaratıcılığa sahip oldukları görülmüştür. Araştırmanın sonuçlarından hareketle zenginleştirilmiş problem kurma etkinliklerine okullarda ve BİLSEM'lerde yer verilmesi önerilmektedir. Bu etkinlikler yoluyla öğrencilerin potansiyel yaratıcılıklarının belirlenmesi ve geliştirilmesi konulu araştırmaların yapılması tavsiye edilmektedir. Bu araştırmada kurulan problemlerin bazılarında, öğrencilerin iç dünyalarını yansıtan problem metinlerinin olduğu görülmüştür. Bu sonuçtan yola çıkarak kurulan problemlerin öğrencilerin rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinde kullanılabilirlik durumunun araştırılacağı çalışmaların planlanması önerilebilir. Öğrencilerin kurdukları problemlerin birçoğunda dil ve anlatım hatalarının tespit edilmesinden hareketle, Türkçe ile Matematik derslerinde ortak bir çalışma yapılması ve söz konusu ilişkilendirmenin ve iyileştirmenin araştırılması önerilmektedir.