Uzaktan çalışmanın iş performansına etkisinde iş-aile çatışmasının ve işe yabancılaşmanın rolü

Günümüz gelişen teknolojisi sosyal hayat tarzını şekillendirdiği gibi ekonomik yaşam ve iş yapış biçimini de dönüştürmektedir. İşverenler ve insan kaynakları profesyonelleri de bu değişime ayak uydurmakta ve gün geçtikçe post-fordist politikaları uygulamaya koymaktadır. Bu bağlamda teknolojinin sunduğu altyapıdan da yararlanılarak esnek çalışma biçimleri ve özelde uzaktan çalışma, iş hayatında giderek daha sık uygulanan bir çalışma biçimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Uzaktan çalışma biçimlerinin çalışanlar, işverenler ve toplum açısından önemli kazanımları olduğu gibi doğası gereği ya da doğru dizayn edilmediği taktirde bazı sakıncaları da olabilmektedir. Araştırmada uzaktan çalışmanın iş performansına etkisinde, işe yabancılaşma ve iş-aile çatışmasının aracılık etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede "Uzaktan Çalışma Tutumu", "İşe Yabancılaşma", "İş-Aile Çatışması" ve "İş Performansı" ölçekleri ve "Kişisel Bilgi Formu"ndan oluşan çevrimiçi ortamda anket hazırlanmıştır. Araştırma grubunun belirlenmesinde kolayda örneklem yöntemi tercih edilmiştir. Anket, yalnızca uzaktan ya da hibrit (karma) çalışma biçimiyle çalışan bireylere uygulanmış ve toplam 394 geçerli anket verisi elde edilmiştir. Elde edilen veriler, SPSS, AMOS ve PROCESS Macro paket programları yardımıyla analiz edilmiştir. Teorik arka plan doğrultusunda oluşturulan araştırma hipotezleri, Hayes'in PROCESS Macro Model 4'ü kullanarak aracılık etkisi modeli ile test edilmiştir. Analizler sonucu elde edilen bulgular, uzaktan çalışmanın iş performansına etkisinde işe yabancılaşma ve iş-aile çatışmasının aracılık rolü olduğunu göstermiştir. Ayrıca kurulan hipotezlerle paralel olarak uzaktan çalışma tutumunun, işe yabancılaşmayı ve iş-aile çatışmasını negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Öte yandan iş performansını, işe yabancılaşmanın negatif, iş-aile çatışmasının ise pozitif olarak etkilediği gözlemlenmiştir. Uzaktan çalışma tutumu ile iş performansı arasındaki doğrudan ve toplam etkinin pozitif yönlü ve anlamlı olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Genel olarak literatüre paralellik gösteren sonuçlar, kuramsal temelde sosyal mübadele ve iş özellikleri yaklaşımları çerçevesinde, uzaktan çalışma uygulamalarının dizaynı konusuna dikkat çekilerek tartışılmıştır. Son olarak araştırma bulgularının uygulamaya ve literatüre katkılarına değinilmiştir.