Uzay ekonomisi ve uzay ekonomisinin gelirlerinin belirleyicilerine yönelik ekonometrik model denemesi

Dünya`nın yörüngesi dışında ticari amaçla yürütülen konumlandırma, veri, geniş bant internet ve televizyon faaliyetleri, coğrafi bilgi sistemleri odaklı faaliyetleri, haberleşme ve ulaştırma hizmetleri, uydu üretimi, fırlatıcı ve taşıyıcı üretimleri ve başka uzay tabanlı faaliyetlerden oluşan uzay ekonomisi, günümüzde yükselen bir sektör haline gelmiştir. Uzay ekonomisi, uzay turizmi, uzay madenciliği, uzay harpı ve uzay istihbaratı gibi faaliyet alanlarının da gelişmesi ile, yerleşik olan ekonomik düzene alternatif bir ekosistem olarak görülmektedir. 1960`lı yıllarda ABD ve SSCB öncülüğünde yaşanan uzay keşifleri ve operasyonları ile başlayan "uzay çağı", 2020`li yıllarda çok gelişmiş bir sektör haline gelmiştir. Onlarla büyük uzay devletinin içinde bulunduğu bu ekosistemde, gelişmekte olan ülkelerin de payının artması ile uzay ekonomisi evrensel bir ilgi odağı haline gelmiştir. Özellikle, 2000`li yıllardan itibaren NASA öncülüğünde yaşanan kamu-özel ortaklıkları sonucu önemsenecek derecede ciddi bir piyasa oluşturan uzay şirketleri ortaya çıkmıştır. Uydu üretiminden, internet sağlayıcılığına kadar uzay ekosisteminin tüm aşamalarında faaliyet gösteren bu özel girişimler, şu anki uzay sektörünün lokomotifini oluşturmaktadırlar. Durmadan büyüyen bu pazarın hacmi, 2022 yılına göre yarım trilyon dolara yaklaştığı tahmin edilmektedir. Uzaya yönelik girişimlerde ortak faaliyetlerin sayının artması, kamu-özel ortaklıklarının genişlemesi, uzay ekonomisine yönelik yatırımların hızla yükselmesi gibi hususlar, uzay ekonomisi trendinin uzun yıllar devam edeceğini ve küreselleşmenin de etkisi ile bu ekosistemin tüm dünya ülkeleri için erişilebilir olacağı düşünülmektedir. Doktora tezinin temel amacı, uzay ekonomisinin hacminin büyüklüğüne göre seçilmiş 10 büyük uzay devletinin verileri ile uzay gelirlerinin belirleyicilerinin neler olduğunun panel veri analizi yöntemleri ile analiz edilmesidir. Dört bölümden oluşan tezin ilk bölümünde uzay faaliyetlerinin kavramsal ve teknik boyutu, ikinci bölümde ise uzay ekonomisinin yapısı ve aktörleri ele alınmıştır. Tezin üçüncü bölümünde uzay ekonomisinin finansman kaynakları güncel veriler ile aktarılmış, dördüncü bölümünde ise ampirik analiz yürütülmüştür. Ampirik analizin sonuçlarına göre, uzaya yönelik kamu yatırımlarındaki artışın, uzay ekonomisindeki istihdam sayısındaki artışın ve internet kullanıcısı sayısındaki artışın, uzay ekonomisinin gelirlerini artırdığı bulguları elde edilmiştir.