Vaccinium arctostaphylos L. (çay üzümü) taksonunun farklı yetiştirme ortamlarında çelikle çoğaltılması

Vaccinium taksonlarının çoğaltılması diğer meyve taksonlarına göre daha zordur. Çoğaltılmasında bitkinin özel ortam koşullarının sağlanması gerekmektedir. Çay Üzümü üretiminde yaygın olarak kullanılan çelikle çoğaltma tekniğinin, Vaccinium arctostaphylos L. taksonunun tarımsal üretiminin geliştirilmesi, doğal potansiyelin tespiti ve ekonomiye kazandırılması amacıyla çalışma modeli oluşturulmuştur. Bu kapsamda; ağustos ayında, Rize İli, İkizdere İlçesi, Demirkapı Yaylası yöresinden yarı odunsu çelikler alınmıştır. Çeliklerin alınımında budama makası ve izole kaplar kullanılmıştır. Çeliklerin alımından önce sera ortamında 4 farklı besi ortamı (%75 perlit + %25 demlenmiş çay atığı, %75 torf + %25 demlenmiş çay atığı, %100 perlit ve %100 torf) oluşturulmuştur. Sera ortamında dikime hazır hale getirilen yarı odunsu çelikler belirli dozlarda hormon IBA takviyesi uygulanarak (kontrol, 500 ppm-1000 ppm-2000 ppm) besi ortamlarına dikilmiştir. 90 günlük bitki gelişim periyodu sonunda; ortalama yaprak tomurcuklanma sayısı (adet), ortalama yapraklanma sayısı (adet), ortalama flaş atım oranı (%), ortalama canlı çelik oranı (%) ve ortalama köklenme oranı (%) üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Ortalama en iyi yaprak tomurcuklanması, %100 perlit köklendirme ortamında, 500ppm IBA hormonunda 21 adet yaprak tomurcuklanmaların görülmesi ile gerçekleşmiştir. Ortalama en iyi yaprak oluşumu, %100 perlit besi ortamı kontrol grubunda ortalama 16 adet yaprak sayısı ile en yüksek başarıyı sağlamıştır. Ortalama en iyi flaş atım oranı (yeni sürgün oluşumu) %100 perlit besi ortamında en iyi flaş (sürgün) atımları %35 ile kontrol grubunda gerçekleşmiştir. Ortalama en iyi canlı çelik oranı %100 perlit köklendirme ortamı, kontrol grubunda %82,5 canlı çelik oranı görülmüştür. Yapılan ölçümler ve değerlendirmeler sonucunda bitki çeliklerinin gelişimlerinde tüm besi ortamlarında başlangıçta olumlu sonuçlar elde edilse de 90 günlük bitki gelişim periyodu sonunda sadece %100 perlit, kontrol besi ortamında ortalama %10'luk köklenme başarısı sağlanabilmiştir. Estetik, fonksiyonel ve ekolojik özellikleri ile dikkat çeken, tıbbi ve aromatik değere sahip V. arctostaphylos taksonunun, bitkilendirme tasarım çalışmalarında ve çeşitli amaçlarla peyzaj tasarım bitkisi olarak kullanılabileceği belirlenmiştir.