Vagal sinir stimülasyonunun zaman algısı üzerine etkileri

Bu çalışmada Vagal Sinir Stimülasyonu (VNS) uygulanmış ilaca dirençli epilepsi hastalarında stimülasyonun kapatılmasının zaman algısı üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında alınan 14 hastaya Beck Depresyon Envanteri ve Beck Anksiyete Ölçeği doldurulmasının ardından VNS açık ve kapalı halde olmak üzere bilgisayarlı zaman algısı testleri olan Ritmik Motor Zamanlama Testi, Zaman Aralığı Karşılaştırma Testi, Zaman Aralığı Yeniden Üretme Testi ve Zaman Aralığı Tahmin Testi uygulanmış, veriler kaydedilerek analiz edilmiştir. Bulgular değerlendirildiğinde; Zaman Aralığı Yeniden Üretme Testi'nde, 2000 ms için hem bildirilen zaman değerinde (p = 0,03; Z = -2,166) hem de oran değerinde (p = 0,03; Z = -2,166) anlamlı değişiklik gözlenmiştir. Bu değerler VNS kapalı olduğu durumda daha yüksektir. Diğer bulgularda anlamlı bir değişiklik izlenmemiştir. Çalışmamızda Zaman Aralığı Yeniden Üretme Testi'nde tüm zamanlarda, VNS açık durumdayken içsel saatin daha hızlı çalıştığı, zamanın olduğundan daha yavaş akıyor gibi algılandığı sonucu ortaya konmuştur. Dikkatteki artış zaman algısında yavaşlamayı beraberinde getirmektedir. Örneğin trafik kazası anında dikkat en üst düzeye çıkmakta, kaza anı kaza yapan kişi tarafından çok yavaş olarak algılanmaktadır. VNS'yle ortaya çıkan uyanıklık, dikkat ve odaklanma üzerindeki olumlu etkilerin; zaman algısında dikkat ve Sayıl Bekleyiş Kuramı (SBK) açısından değerlendirildiğinde sonuç etki olarak içsel saatin hızlanmasına, zamanın daha yavaş akıyor olarak algılanmasına sebep olması beklenir. Çalışmamızda bu hipotezle uyumlu olarak VNS açıkken 2000 ms Zaman Aralığı Yeniden Üretme Testi'nde; içsel saatin daha hızlı çalıştığı, zamanın daha yavaş akıyor olarak algılandığı sonucuna varılmıştır. Zaman algısında ortaya çıkan bu yavaşlama VNS ile artan dikkatin indirekt bir göstergesi olarak yorumlanabilir. VNS'nin noradrenalin, serotonin, dopamin ve depresyon üzerine etkileri göz önünde bulundurulduğunda; VNS açıkken içsel saatin yavaşlaması beklenmektedir. Çalışmamızda beklenenin aksine bir sonuç çıkması; VNS'nin zaman algısı üzerindeki etkisinin bu mekanizmaların dışındaki olası farklı bir mekanizma üzerinden etkilediğini düşündürmektedir.