Van kentinde inanç turizmine konu olan bazı mekânların toplumsal hafıza inşasındaki yeri

Toplumların ve daha özelde bireylerin hayatlarına bir yön tayin etmelerinde hayati bir role sahip olan hafıza, kişilerin ve toplumların 'kim' ve 'ne' olduğuna ilişkin sorulara bir yanıt bulmasına yardım eder. Geçmişte mevcut olan birikimlerin şu ana aktarılmasına aracılık eden hafıza, kendini bir mekân aracılığıyla inşa eder. Zira mekân, hafızanın doğduğu, geliştiği, yayıldığı ve hatta öldüğü canlı bir varlık sahasıdır. Bu bağlamda hafızanın mekanla-ilişkisi, insanın- mekanla ilişkisi üzerinden temellendirilebilir. Yani biriciktir. Mekân, aynı zamanda insanın kutsal/ruhani olana ilişkin değer kodlarının üretildiği, işlendiği ve bununla ilgili temel sembollerin en çok fark edildiği yaşam alanıdır. Geçmişten günümüze değin neredeyse her din, inanç, soyut olan varlığını, kendini görünür kılan daha somut sembollerle bir mekânda var etmiştir. Öyle ki, bugün bazı mekanlar sadece inanç üzerinden bir kimlik kazanmış ve hafızalarda bu yönleriyle yer etmiştir. Bu tez çalışması kapsamında, Van'ın inanç turizmi çekiciliklerinden olan Şeyh Abdurrahman Gazi Türbesi ile Erek Dağı'ndaki Bediüzzaman Said Nursi'nin İnziva Yeri'nin birer hafıza mekânı olarak toplum hafızası üzerindeki etkisini ortaya koymaya çalışmaktır. Van'da belirli bir dönem yaşamış olan bu iki önemli dini şahsiyetin temsilcisi olarak mekânın toplumsal hafızanın oluşumundaki önemine ve mekân aracılığıyla bu kişilerin burada yaşayanların hafızalarında nasıl yer ettiğine, nasıl hatırladıklarına, ne ölçüde onlarla temas kurduklarına ve onları geleceğe bırakmak için ne tür bir çaba sarf ettiklerine ilişkin sorulara cevap aramaktadır. Bu bağlamda bu çalışma, nitel çalışma olarak tasarlanmış ve bulgular yarı yapılandırılmış sorularak hazırlanarak derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir.