Van Küresin ağzı

Bu çalışmada Van Küresin Ağzı'nın konuşulduğu Van il merkezi ile merkeze bağlı belde ve köyler,Saray ilçe merkezi ile bağlı köyler ve Edremit ilçesine bağlı köylerde Van Küresin Ağzı ile ilgili derlemeler yapılmıştır. Van Küresin Ağzı'ndan yapılan bu derlemeler transkripsiyon işaretleriyle yazıya geçirilmiştir. Böylece yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan Van Küresin Ağzı'nın dokümantasyonu çıkarılmıştır. Bu dokümantasyon üzerinde Oğuz Türkçesi'nin çağdaş kollarından Güney Azerbaycan Türkçesi'nin Van Küresin Ağzı'nın ses bilgisi, şekil bilgisi ve söz varlığı bakımından incelenmesi için malzeme oluşturulmuştur. Van Küresin Ağzı'ndan yapılan derleme metinlerindeki Türkiye Türkçesi yazı dilinde bulunmayan ve fonetik açıdan tanınamayacak derecede değişen kelimeler için sözlük hazırlanmıştır. Bu çalışmayla; Türkçenin kuralları, özellikleri ve söz varlığının tespit edilmesi için önem arz eden Van Küresin Ağzı'na ait dil malzemesi kayıt altına alınmıştır. Bu malzeme ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından incelenerek özellikleri tespit edilmiş ve sözlüğü çıkarılmıştır. İnceleme bölümünde; Güney Azerbaycan Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi ve Türkiye Türkçesi'yle karşılaştırmalar yapılarak Van Küresin Ağzı'nın ses ve şekil bilgisi özellikleri tespit edilmiştir. Bu çalışma, Van Küresin Ağzı'nın Güney Azerbaycan Türkçesi ağzı olduğunu göstermektedir. Van Küresin Ağzı, Güney Azerbaycan Türkçesi'nin ağzı olmakla birlikte doğal olarak ses bilgisi, şekil bilgisi ve söz varlığı bakımından Türkiye Türkçesi'nden etkilenmiştir. Van Küresin Ağzı, Azerbaycan Türkçesi ve ağızlarında kullanılan fakat Türkiye Türkçesi'nde kullanılmayan Eski Türkçe ve Orta Türkçe menşeli birçok kelimenin de olduğu zengin bir kelime hazinesine sahiptir. Anahtar Kelimeler: Türkçe, Azerbaycan Türkçesi, Güney Azerbaycan Türkçesi, Ağız, Azerî Ağızları, Van Küresin Ağzı