Vekalet teorisi bağlamındaki kayırmacılığın vekalet maliyetleri ile ilişkisi

Sanayi devrimi ve sonrasında yaşanan gelişmelere koşut olarak firmaların sahiplik ve yönetimi arasındaki ayrım belirgin duruma gelirken, yetki devri uygulamaları yaygınlaşarak, firma sahipleri yönetim hakkını vekalet ilişkisi kurdukları yöneticilere devretmişlerdir. Ancak vekalet ilişkisi içinde olan taraflar arasında, farklı amaç ve çıkarların söz konusu olması, çeşitli vekalet sorunlarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu noktada, firma sahipliği ve yönetiminin birbirinden ayrılması ile oluşan vekalet sorunlarının çözümü için, yönetici ve firma sahiplerinin çıkarlarını ortak bir paydada birleştirmek amacıyla gerçekleştirilen tüm faaliyetler ve harcamalar vekalet maliyetlerinin oluşmasına yol açmıştır. Söz konusu sorunların giderilmesi için firma sahibi veya yöneticiler kayırmacı uygulamalara yönelebilmektedirler. Taraflar arasında bilgi asimetrisini azaltarak "güven duygusu"nun doğmasında önemli işlevler üstlenerek fırsatçılık korkularının yok olmasına neden olan kayırmacı uygulamalar, çıkarların uzlaştırılması yoluyla vekalet maliyetlerinde önemli azalışlar meydana gelmesinde önemli bir etken olabilir. Bu bağlamda temel kavramlar başlığını taşıyan çalışmanın ilk bölümünde; vekalet teorisi ve kayırmacılık olgusu açıklanmıştır. İkinci bölümde ise; bu iki kavram arasındaki ilişkiler ortaya konularak, söz konusu ilişkilerin vekalet maliyetlerine olan etkileri incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son kısmında da; Antalya'da Beldibi, Belek ve Kadriye'de faaliyet gösteren kırk yedi beş yıldızlı konaklama işletmesinde çalışmakta olan yüz iki üst ve orta düzey yönetici ile gerçekleştirilen anketten elde edilen veriler SPSS 17 paket programı çerçevesinde analiz edilerek yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Vekalet Teorisi, Vekalet Maliyetleri, Kayırmacılık