Veteriner adli tıp bilimi bağlamında Türkiye'de hayvan kaçakçılığı

Çalışmada, Veteriner Adli Tıp bilimi bağlamında elde edilen verilerle Türkiye'deki hayvan kaçakçılığı incelenmiştir. Çalışmanın verileri 2012-2023 yıllarında hayvan kaçakçılığı ile ilgili haber kaynaklarının taranmasıyla; pilot seçilen (Edirne, İzmir, Gaziantep, Ankara ve İstanbul) illerdeki asliye ceza mahkemelerindeki dosya-arşiv taramasıyla ve bu mahkemelerde kaçakçılıkla ilgili davalarda görev almış hâkim ve Cumhuriyet Savcıları ile yapılandırılmış mülakat bilgilerinden oluşturulmuştur. Toplanan veriler tanımlayıcı istatistiklerden ve betimleyici analizlerden yararlanılarak değerlendirilmiştir. Buna göre kaçakçılığa maruz kalan hayvan türleri 16 kategoride sınıflandırılmıştır. Çalışmada hayvan kaçakçılığına dair hayvan türleri üzerinden toplam 2346 olay tespit edilmiştir. Tespit edilen bu olaylardan; 585 adeti internetteki açık erişim haberlerinden; 835'i Türkiye'deki resmi kurumlardan talep edilen bilgi ve belgelerden; 552'si uluslararası kurumların ve Türkiye'nin iş birliği yaptığı örgütlerin kamuoyuna sunduğu verilerden ve 374'ü ise adliyelerde dosya taramasıyla alınan belgelerden elde edilmiştir. Veteriner Adli Tıp yönüyle Türkiye'de hayvan kaçakçılığına yönelik adli ve idari düzenlemelere ihtiyaç vardır. Özellikle 5607 sayılı kaçakçılık kanununda hayvan kaçakçılığının eşya kaçakçılığı statüsünden ayrılması; hayvan refahı, hayvan türlerinin kimliklendirilmesi, halk sağlığı, kaçakçılığın önlenmesi ve milli güvenlik gibi alanlarda çok yönlü etkiler yaratabilecektir. Örneğin hayvan kaçakçılığına ait dava dosyalarında hükümlüler hakkında caydırıcı cezaların verilemediği; dava sürecinde %65 oranında bilirkişi isteminde bulunulduğu ve Veteriner Adli Tıp uzmanlarına ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Çalışma ile Türkiye'nin hayvan kaçakçılığı eylem planının hazırlanmasına, gerekli yasal, kurumsal, eğitsel ve sosyal politikaların geliştirilmesine katkı sağlanabilecektir.