Vitamin B12 eksikliğinde girelin gen polimorfizmi

Vitamin B12 insan organizması tarfından sentezlenemez. Esas olarak deoksi ribonükleik asit (DNA) ve myelin sentezinde gereklidir. Vitamin B12 eksikliği insidansı toplumdan topluma, değişik yaş guruplarına, sosyoekonomik düzeye ve beslenme alışkanlıklarına göre farklılık gösterir. Toplumda eksikliğinin %3 ile %40 arasında olduğunun anlaşılmasıyla, vitamin B12'ye olan ilgi artmıştır. Dünyanın yoksul bölgelerinde, özellikle kırsal bölge çocuklarında beslenme yetersizliğine bağlı vitamin B12 eksikliği sıklığının %22-66 gibi yüksek bir orandadır. Türkiye'de 7-17 yaş grubunda çocukta %5.9 oranında saptanmıştır.Bu çalışmayla vitamin B12 eksikliği olanlarda girelin düzeyi ve girelin gen polimorfizmi değerlendirildi. Aynı ailede aynı beslenenlerden kiminde vitamin B12 eksikliğine bağlı bulgular görülürken bazılarında bu bulgular görülmemektedir. Bu nedenle girelin genindeki bir polimorfizmin bunu başlatabileceği düşünüldü. Eksikliğe yol açmadan önce gerekli vitamin B12 desteğinin yapılması ve gerekli tedbirlerin alınması amaçlandı.Girelin geninde DNA dizileme kullanılarak pek çok farklı tek nükleotid polimorfizmi tespit edilmiştir. Bunlardan en önemlileri promoter -501 A/C, Arg51Gln, Leu72Met ve Gln90Leu'dır.Çalışmamızda 27 kız (%47.4) ve 30 erkek (%52.6) olmak üzere toplam 42 vitamin B12 eksikliği tanılı olgu ve 19 kız (%45.2) ve 23 erkek (%54.8) olmak üzere toplam 42 sağlıklı kontrol grubu değerlendirildi. Açil girelin değerleri; hasta grubunda 14.5±10.0 pg/ml ve kontrol grubunda 24.2±14.2 pg/ml olarak bulundu. Hasta ile kontrol grubunun açil girelin değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.05). Deaçil girelin hasta grubunda 242.3±206 pg/ml ve kontrol grubunda 394.0±170 pg/ml olarak bulundu. Hasta grubu ile kontrol grubunun deaçil girelin değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.05).Hasta ve kontrol grubunda girelin genindeki -501 promoter, Arg51Gln, Leu72Met ve Gln90Leu polimorfizmleri çalışıldı. Girelin genindeki -501 A/C polimorfizmi açısından CC genotipi hasta grubunda artmış sıklıkta saptandı (p<0.05). Promoter -501 A/C polimorfizmi için alellel sıklıkları kontrolle farklı bulunmadı (p>0.05). Gln90Leu polimorfizmi için hasta grubunda heterozigot Gln/Leu genotipinin artmış sıklıkta olduğu tespi edildi (p<0.05). Gln90Leu polimorfizmi için alellel sıklıkları kontrolle farklı bulunmadı (p>0.05). Arg51Gln ve Leu72Met polimorfizmleri için genotip ve allel sıklıkları kontrolle karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (p>0.05). Anlamlı istatistik saptanan hastalarda vitamin B12 düzeyi 200 pg/ml'nin altındaydı.Girelin geninin vitamin B12 eksikliği'nin immünogenetiğinde önemli rolleri olabileceğini düşünmekteyiz. Bu gende yer alan diğer polimorfizmlerin hastalığa katkı sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi için gerek Türk populasyonunda gerekse diğer populasyonlarda yapılacak çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz.Girelin genindeki artmış promoter -501 ve heterozigot Gln/Leu varyant sıklığının vitamin B12 eksikliği etyopatogenezinde rol oynayan mekanizmalardan biri olabileceğini düşünmekteyiz.Anahtar kelimeler: vitamin B12 eksikliği, girelin, gen polimorfizmi