Vokal kord mukozal hasarının iyileşmesinde otolog trombositten zengin plazma (PRP) ve kök hücre etkinliğinin deneysel model üzerinde karşılaştırılması

Amaç: Tavşan modelinde vokal kord hasarı sonrası, PRP (platelet zengin plazma) ve adipoz kaynaklı kök hücre uygulamalarının iyileşme üzerine etkinliğinin histopatotojik olarak karşılaştırılması. Gereç ve yöntem: Araştırmada, 3 dişi ve 7 erkek olmak üzere toplam 10 adet "Yeni Zelanda tavşanı" kullanılmıştır. Çalışma grubu kontrol grubu (Grup 1), skar grubu (Grup 2), ADSC grubu (grup 3) ve PRP grubu (grup 4) olarak belirlenmiştir. Kontrol grubu olarak herhangi bir girişim uygulanmamış 4 vokal kord kullanılmıştır. PRP grubunda deneklerin sol vokal kordlarına 2mm 'lik mikrocup forseps ile 2 mm derinliğinde hasar verildi. Aynı seansta intraoperatif olarak tavşanın kulak marjinal veninden alınan kandan santifüj yöntemi ile PRP elde edildi. PRP solüsyonu olacak şekilde deneklerin sol vokal korduna uygulandı. Sağ vokal korda ise aynı şekilde hasar verilip uygulama yapılmadı. Kök hücre grubunda deneklerin vokal kordlarına 2 mm'lik mikrocup forseps ile 2 mm derinliğimde hasar verildi. Tavşanın interskapular bölgesindeki adipoz dokudan enzimatik biçimde elde edilen kök hücre intraoperatif olarak deneğin sol vokal korduna uygulandı. Sağ vokal korda ise aynı şekilde hasar verilip uygulama yapılmadı. Tüm deneklerin sağ vokal kordları skar grubu olarak belirlendi. 1 ay sonra denekler sakrifiye edilerek vokal kordlar total larenjektomi ile diseke edildi ve immünhistokimyasal olarak incelenmeye alındı. Histopatolojik değerlendirmede karşılaştırılacak parametreler; Tip 1 kolajen yoğunluğu, Lamina propria (LP) kalınlığı, epitel kalınlığı, TGF Beta 1 yoğunluğu, elastik lif yoğunluğu ve gland yoğunluğu olarak belirlendi. Bulgular: Elde edilen immünhistokimyasal verilerin karşılaştırmalı analizinde; epitel ve lamina propria kalınlıkları arasında PRP ve ADSC grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı fark izlenmedi.PRP ve ADSC gruplarının skar grubu ile karşılaştırılmasında anlamlı fark olduğu gözlenmiştir. Bu durum PRP ve ADSC tedavilerinin her 2'sinin ix de vokal kord iyileşmesi üzerine olumlu etkisi olduğunu göstermektedir. TGF Beta-1 ve kolajen boyama değerlendirmesinde ise PRP ve ADSC gruplarının ikisinde de skar grubuna kıyasla anlamlı fark izlendi. Gland yoğunluğu için yapılan semi-kantitatif karşılaştırmada kontrol grubu ve PRP ile ADSC grubu arasında da anlamlı fark olduğu görüldü. ADSC ve PRP grupları ile skar grubu arasında yapılan değerlendirmede de anlamlı farklılık olduğu görüldü. Elastik lif açısından yapılan değerlendirmede skar grubunda elastinin anlamlı olarak azaldığı görüldü. PRP ve ADSC gruplarında da kontrolle arasında anlamlı fark olduğu görüldü. Ancak PRP ve ADSC tedavileri arasında yapılan değerlendirmelerde hiçbir parametrede birbirlerine üstünlük sağlamadıkları görüldü. Gruplar arası farklılıkların değerlendirilmesinde LP kalınlığı, TGF Beta-1 yoğunluğu, kolajen yoğunluğu, gland yoğunluğu ve elastik lif yoğunluğu açısından anlamlı farklılık olduğu görüldü (p<0,05). Sonuç: PRP ve ADSC enjeksiyonları yapılan gruplarda elde edilen sonuçlar her iki tedavinin de vokal kord skarı iyileşmesi üzerine olumlu etkisi olduğuna dair bulgular içermektedir. Ancak PRP ve ADSC grupları birbirlerine üstünlük gösteremediklerinden tedavi metodu seçiminde maliyet, hastanın isteği ve materyallerin eldesiyle ilgili etkenlerin dikkate alınması uygun olacaktır. Yağ dokusu eldesinin PRP'ye kıyasla daha invaziv olması, kök hücrenin immünhistokimyasal eldesinin uzun bir süreç olması, PRP'nin hazırlık aşamasının hızlı ve çok çalışılmış bir yöntem olması nedeniyle vokal kord skarı tedavisinde bu iki tedavinin basamaklandırılabilir olduğu sonucuna varılmıştır.Yapılan istatistiksel analizler, özellikle "skar" grubunun diğer gruplarla karşılaştırıldığında belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra, PRP ve ADSC grupları arasında anlamlı bir fark bulunmaması, bu iki tedavi yaklaşımının benzer etkinliğe sahip olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Vokal kord, kök hücre, yağ doku, PRP, hayvan modeli