Voleybol sporcularında maksimal oksijen alım değerinin dolaylı olarak belirlenmesi

Bu çalışma, voleybolcu kız sporcularda maksimal oksijen alım kapasitesinin (VO₂mak) dolaylı yöntemle tahmin edilmesini amaçlayan branşa özgü bir saha testinin geçerliliğini araştırmaktadır. VO₂mak, sporcunun dayanıklılık performansını belirleyen temel fizyolojik göstergelerden biri olarak kabul edilmekte olup, genellikle laboratuvar koşullarında direkt gaz analizleriyle ölçülmektedir. Ancak bu tür ölçümler yüksek maliyet, teknik uzmanlık ve özel donanım gerektirdiğinden; pratik, ekonomik ve saha koşullarına uygun alternatiflere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu kapsamda voleybol gibi yüksek yoğunluklu, aralıklı (intermittent) ve çok yönlü hareket örüntülerine sahip spor branşları için geliştirilen özgül testler, hem antrenörler hem de bilim insanları için önemli bir değerlendirme aracı olabilir. Çalışmada, voleybolun hareket dinamiklerini içeren özel bir saha testi kullanılarak elde edilen mekik sayıları ile laboratuvar ortamında ölçülen VO₂mak değerleri karşılaştırılmıştır. Araştırmaya, düzenli antrenman yapan 21 genç kadın voleybolcu katılmış; katılımcılara hem direkt VO₂mak testi hem de üç eksenli akselerometrelerle desteklenmiş saha protokolü uygulanmıştır. Laboratuvar verileri solunum gazı analizörü ve kalp atım bandı ile yüksek doğrulukta elde edilirken, saha testinde ivmeölçerlerden alınan verilerle sporcu yükü ve kalp atım yanıtları da kaydedilmiştir. İstatistiksel analizler, saha testinde ulaşılan maksimum mekik sayısı ile VO₂mak arasında anlamlı ve pozitif bir korelasyon olduğunu ortaya koymuştur (R² = 0.405, p < 0.01). Bu bulgu, saha testinin VO₂mak tahmini için kullanılabilir olduğunu gösterirken; oluşturulan regresyon modeli (VO₂mak = 28.067 + 0.370 × Mekik Sayısı) aracılığıyla genç voleybolcuların aerobik kapasitelerinin hızlı ve maliyetsiz biçimde değerlendirilebileceğini düşündürmektedir. Ayrıca saha testinde daha düşük koşu hızlarında bile daha yüksek kalp atım sayılarının gözlenmiş olması, testin metabolik zorluk düzeyinin yüksek olduğunu ve gerçek maç koşullarına benzerlik taşıdığını göstermektedir. Sonuç olarak bu tez, branşa özgü saha testlerinin yalnızca performans taraması için değil, aynı zamanda antrenman planlaması ve aerobik kapasite gelişiminin takibi için de geçerli ve uygulanabilir araçlar sunabileceğini göstermektedir. Özellikle çocuk ve genç yaş grubundaki sporcularda uygulanabilirliği yüksek, güvenli ve bilimsel temelli saha testlerinin geliştirilmesi, spora özgü performans izlemeyi daha erişilebilir hale getirmektedir. Anahtar Kelimeler: Voleybolda Aerobik kapasite, VO₂mak, Voleybol Saha Testleri