Voronoi diyagramı ile çocuk ve mekân kavramlarının irdelenmesi

Şehirlerin kentleşme süreçlerinden en çok etkilenen grup çocuklardır. Kentsel bölgelerdeki açık yeşil alanlar kentlerde yaşanan düzensiz şehirleşme ve kent nüfusunun giderek artması, çocuklar için ayrılması gereken nitelikli alanların varlığında hızlı azalmaların yaşanmasına neden olmaktadır. Oysaki kentler içerisinde yer alan nitelikli çocuk oyun alanları çocukların dış dünya ile iletişime girdikleri ve sosyalleştikleri ilk mekânlardır. Yerel yönetimler tarafından oluşturulan çocuk oyun alanlarının daha çok yapay malzemelerden tasarlanan donatılardan seçilmesi, tek tip donatı tasarımlarından oluşması hatta tasarımı yapılacak alanın topografik özelliklerine uyumlu tasarımlar yerine standart çocuk oyun alanlarından seçilmesi çocukların oyunla kazanacakları eğitimleri sınırlandırmaktadır. Uygulamada sıklıkla karşılaşılan bu tip alanların çocukların keşfetme yönünü ortaya çıkarması hatta motor gelişimlerinin geliştirmesi açısından yetersiz olduğu bilinmektedir. Kentlerde yaşanan bu gelişimler nedeniyle çocuklar zamanlarının çoğunu dışarıda oynamak yerine evde vakit geçirebilecekleri etkinlikleri tercih ederek değerlendirmektedirler. Bu tercihlerin giderek aileler ve çocuklar tarafından benimsenmesi nedeniyle dışarıda oynanan oyunlardan elde edilecek bilişsel, duygusal ve sosyal davranışlardan yararlanılamamaktadır. Bu süreçlerin hepsinin irdelenmesinde çocukların eğitimlerine ilk adım attıkları yer olan anaokullarındaki "Çocuk" "Oyun-Oyuncak" kavramlarının okul bahçesi tasarımlarında ilk ele alınacak unsurlar olarak karşımıza çıkarmaktadır. Günümüz mimarisinde dijital yöntemlerin tasarımlarda kullanılmaya başlaması ile birlikte doğada rastlanılan geometrik oluşumların peyzaj tasarımlarında kullanılabilirliğini de arttırmaktadır. Bahsedilen kavramsal yöntemlerden biri olan voronoi diyagramı çalışmanın ana kurgusunu oluşturmakta olup tasarımı yapılacak çocuk oyun alanına pratik ve teorik bir yaklaşımın geliştirilmesi için ele alınmıştır. Bu tez çalışması Rize kentindeki Hacere Usta anaokuluna ait çocuk oyun alanının voronoi diyagramı kullanılarak mekânsal örüntüleri eğitici çocuk oyun alanları şeklinde tasarlanması üzerine kurgulanmıştır. Çalışmada anaokulu kullanıcıları ebeveynler, öğretmenler/eğitmenler ve çocuklar başta olmak üzere voronoi tasarım kriterleri doğrultusunda yapılan tasarımların değerlendirilmesinde ayrıca farklı kullanıcı gruplarından da yararlanılmıştır. Voronoi diyagramı peyzaj tasarımlarına ait mekânsal örüntülerin "Çocuk-Oyun-Oyuncak" kavramlarının çocukların eğitimleri üzerindeki etkisinin irdelenmesi araştırmanın ana modelini oluşturmaktadır. Geliştirilen tasarımlarda mevcut durumda karşılaşılan zorluklar ve kullanıcıların beklentileri dikkate alınarak tasarlanan voronoi diyagramı ile oluşturulan peyzaj projelerinin çocuk oyun alanlarında ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığı, "işlevsellik, estetik ve ekolojik" ilkeler doğrultusunda irdelenmiştir. Çalışmanın sonucunda çocukların eğitiminde önemli bir rol üstlenen oyun ve oyuncak kavramlarının voronoi diyagramı tasarımı ile yapılan çocuk oyun alanlarında etkili bir rol üstlendiği tespit edilmiştir.