William Lane Craig'in kelâm kozmolojik argümanı

İsbât-ı vâcib delillerinin önemli bir parçasını kozmolojik delil ailesi oluşturmaktadır. Kozmolojik delil ailesinde karakteristik özelliğiyle dikkat çeken delil, hudûs delilidir. Nazarî düşünce geleneğinde hem kelâmcıların hem de filozofların katkıda bulundukları hudûs delilinin, soyut düşüncelerden ziyade evrenin işleyişine ve gözleme dayanıyor olması delilin her dönem gündeme gelmesine sebebiyet vermiştir. Hudûs delilin kelâm literatüründe taşıdığı anlam ve felsefî zemin delilin, tarihî süreçteki gelişiminin ortaya koyulmasıyla kavranabilir. Hudûs delili tarihî sürecin her döneminde yeni gelişmelerin de eklenmesiyle sistematik bir form kazanmıştır. Ancak son yüzyılda kelâmcılar dışında Hristiyan teolog William Lane Craig ilk bakışta hudûs delilinin bir formu olarak değerlendirilebilecek bir argüman geliştirmiştir. Kelâm kozmolojik argümanı şeklinde isimlendirilen bu argüman hudûs delilinin modern fizikteki gelişmelerle ve zaman felsefesiyle harmanlanmış hâlidir. Argüman özellikle ateist ve Hristiyan teologlar tarafından dikkatlice takip edilmiş, yöneltilen eleştirilerle spekülatif ve polemik tartışmalar içeren metinler gündeme gelmiştir. Bu tez hudûs delilinin kelâmcılar tarafından tarihi süreçteki gelişimlerini ve delilin ulaşmış olduğu son halinin William Lane Craig tarafından kelâm kozmolojik argümanına nasıl evrildiğini ortaya koymaktadır. Kelâm kozmolojik argümanı iki öncül ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Craig, argümanın birinci öncülünü günlük hayattaki tecrübelerimize dayanan nedensellik ilkesiyle desteklemektedir. Evrenin bir başlangıcının olduğunu, ikinci öncülle ispatlamayı amaçlayan Craig, bu savı için felsefî ve bilimsel argümanlar kullanmaktadır. Tezin birinci bölümünde hudûs delilinin tarihî süreçteki gelişimi ele alınmış, özellikle kelâmcıların delili getirdikleri son nokta tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümünde ise Craig'in kelâm kozmolojik argümanı detaylarıyla incelenmiş, argümanın hudûs deliliyle arasındaki temel felsefî farklar ortaya konulmaya gayret edilmiştir. Genel perspektifte hudûs deliline, özelde ise kelâm kozmolojik argümanına yöneltilen eleştirilere ise tezin üçüncü bölümünde yer verilmiştir.