XVI-XX. yüzyıllarda Anadolu'da kaybolan yerleşmeler: Sivas örneği

Anadolu coğrafyası ilk çağlardan bu yana iskâna açık bir mahaldir. İskân sürecinin perdelerinden birisi olan Osmanlılar da bu coğrafyada mütemekkindir. Osmanlılar döneminde yerleşimlerin gelişme ve yayılması kadar, kayboluşlar da gerçekleşmiştir. Dolayısıyla bu tez çalışmasında konu olarak, Osmanlı döneminde kayıpların gerçekleştiği alanlardan biri olan Sivas'ta kaybolan köyler ana konu edinilmiştir. Tez çalışmasının giriş başlığı altında, çalışmanın kaynakları, izlenilen yöntem ve çalışma sahası hakkında genel bilgiler sunulmaktadır. Ardından üç bölümde, ana konu işlenmektedir. "Osmanlı Öncesi Ve Osmanlı Klasik Döneminde Sivas'ta Yerleşim Yapısı" başlıklı 1.bölümde, asıl konu olan inceleme sahasında yerleşim kaybının işlenilmesine hazırlık için bölge hakkında genel bilgiler sunulmaktadır. Bu bağlamda Osmanlı öncesi dönemde bölgede var olmuş medeniyetler ve Osmanlıların klasik dönem yerleşim yapılarına değinilmiştir. 2. bölüm "Yerleşimlerin Terkedilme Ve Kaybolma Süreci" başlığını taşımakta ve 16 ve 20. yüzyıllar arasındaki zaman zarfında köylerin kayboluş neden, mekân ve zamanlarının tahlilini içermektedir. 50'şer yıllık dönemler halinde, her dönemin kendi kaynaklarına müracaat edilerek, iklim ve doğal afetler, tımar sisteminde meydana gelen bozulmalar, Celali isyanları, vergiden kaçış, köylerin toplulaşması ve yerleşmelerin isminin değişmesi gibi vakalar analiz edilmiştir. 3. bölümde ise 16. yüzyılın ardından kurulan yerleşimler, yine neden, mekân ve zaman kriterlerine göre incelenilmiştir. Bu bölüm genellikle bozulan yerleşim düzeninin eski sağlığına kavuşma yönünde gösterdiği adımlar çerçevesinde şekillenmiştir. Sonuç kısmında çalışmanın ana bulgularına değinilmektedir. Kaynakçanın ardından çalışma esnasında oluşturulan ve neticelerin dayandığı tablolar yer almaktadır.