XVI. yüzyıl divan şairi Fedayi, hayatı, edebi kişiliği ve divanının tenkitli metni

Fedâyî 16. yüzyıl divan şâiridir. Bu yüzyılın diğer şâirlerine göre şiirleri dînî didaktik tarzdadır. Fedâyi'nin hayatı ve edebi kişiliği hakkında kaynaklarda âzla bir bilgi yoktur. Edebiyat tarihine malzeme olması açısından şiirlerinden hareketle hayatı ve edebi kişiliği hakkında elden geldiğince bilgiler vermeye çalıştık. Bugüne kadar söz konusu divan tek nüsha olarak bilinmekteydi. Ciddi ve uzun araştırmalarımız sonucunda ikinci nüshayı bulduk. 1 6. yüzyıl divanlarının pek çoğu harekesiz metindir. Söz konusu divanın her iki nüshası da harekelidir. Metindeki kelimelerin imlası bakımından dil çalışmalarına da yararlı olabilecek bir eser olduğu kanaatine vardık. Divan muhtevası yönünden ve dini malzeme bakımından zenginlik gösterdiği gibi bahr-i tavil ve falname türlerine de zenginlik katmaktadır. Divanda çeşitli nazım şekilleri olduğu gibi, tarihi gelişim çizgisinde bu nazım şekillerine ait önemli sayılabilecek malzemeler de bulmak mümkündür. Fedayî ile ilgili kaynaklardaki bazı yanlışları da düzeltmiş bulunmaktayız. Mesela İstanbul Yazma Divanlar Katalogundaki yazma nüsha Millet Kütüphanesi olarak belirtilmiş, doğrusu ise Süleymaniye Kütüphanesidir. Necip Fazıl Duru'nun Mevlivîyâne adlı kitabında Mevlânâ ve Mevlevîlikle ilgili olan bazı şiirler Fedâyi'nin şiirleri olarak belirtilmiştir. Halbuki adı geçen kitaptaki gazelin Burdurlu Fedâyi'ye, Murabba ise Edirneli Fedâyî'ye ait olduğu incelediğimiz divanda bulunması sebebiyle aydınlığa kavuşturulmuştur. Fedâyî'nin hayatını, edebî kişiliğini ve divanının sağlam bir metnini edebiyatımıza kazandırmış bulunmaktayız.