XVI. yüzyıl tezkirelerinde tartışma hiciv, mizah ve tenkit kavramlarından hareketle polemikler

Bu çalışma, Klâsik Türk edebiyatındaki polemikleri XVI. yüzyıl tezkireleri bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Giriş kısmında polemik kavramı tanımlanmış, ardından Klâsik Türk edebiyatında polemikle ilişkili olabilecek diğer kavramlar belirlenmiştir. Birinci bölümde, polemikle doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkili olan tartışma, hiciv, mizah ve tenkit (eleştiri) kavramları, bu kavramların alt başlıklarıyla birlikte tanıtılmıştır. İkinci bölümde ise tartışma ve bu kavramla ilgili kelimelerin, XVI. yüzyıl tezkirelerinde nasıl kullanıldığı ortaya koyulmuştur. Tezkirelerin bağlamlarından yola çıkılarak, bu kelimelerin tanımları yeniden yapılmış ve bazı kelimelerin, kavramlaşma eğilimi gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bölümün sonunda, polemik içeren hadiseler ile polemik üslubuyla söylenmiş karşılıklı şiirlere yer verilmiştir. Son bölümde; hiciv, mizah ve eleştiri kavramları yine XVI. yüzyıl tezkireleri üzerinden tanımlanmış ve burada da kavramlaşma eğilimi gösteren bazı kelimelerin olduğu görülmüştür. Bölüm sonunda, yine bu kavramlarla ilgili polemik içeren hadiseler ile polemik üslubuyla söylenmiş karşılıklı şiirlere yer verilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, literatürdeki genel kanının aksine polemik kavramının Klâsik Türk edebiyatıyla da ilişkilendirilebileceğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmayla birlikte, XVI. yüzyıl tezkirelerindeki umuma intikal etmiş olaylar incelenmiş ve bu sayede dönemin sosyal hayatına ışık tutulmuştur. Polemik üslubuyla söylenmiş şiirler ortaya konmuş ve bu şiirler polemik bağlamında analiz edilmiştir. Tüm bunlara ek olarak, Klâsik Türk edebiyatının edebî eleştirisine katkı sağlayacak bazı yeni veriler de elde edilmiştir.