XVI. yüzyılda Aclûn Sancağı

Bu çalışma, Osmanlı hâkimiyeti döneminde Aclûn Sancağı'nın 1514-1596 yılları arasındaki idari, iktisadi ve içtimai ilişkilerinin tarihine ışık tutmaktadır. Çalışmada Aclûn Sancağı ile ilgili olarak XVI. yüzyılda düzenlenmiş olan 970, 266 ve 185 numaralı tapu tahrir defterlerinden ve aynı yüzyıla ait mühimme, icmâl, tımar ve vakıf defterlerinden yararlanılmıştır. Söz konusu defterler, XVI. yüzyılın ortalarında Osmanlı Devleti tarafından yürütülen idari, iktisadi, içtimai, dini ve hayri faaliyetler ile nüfus üzerine kapsamlı bilgiler içermektedir. Ayrıca, bu defterlerden faydalanarak Osmanlı Devleti'nin, Aclûn Sancağı'ndaki idari, iktisadi ve içtimai faaliyetlerin düzenlenmesindeki rolünü anlayabilmekteyiz. Aynı zamanda bu defterlerden hareketle Aclûn Sancağı'nın kaza ve nahiyeleri, köy ve mezraaları, yerleşim yerleri, buralarda yaşayan yerleşik ve göçebe nüfus, nüfusun hareketliliği, buralardaki pazar yerleri ve diğer ekonomik faailiyet alanları, tarım ve hayvancılık faaliyetleri, üretilen ürünler ve ürünlerden ya da yapılan ticaretten alınan vergiler gibi konulara da ışık tutulmaya çalışılmıştır. Kayıtlar, vergi mevzuatı ve nüfus istatistikleri bakımından incelenerek sancakta yaşayan toplulukların mekânsal dağılımının araştırılmasıyla Aclûn Sancağı'nın idari, iktisadi ve içtimai düzeni ve bunların birbirlerine olan etkisi ortaya konulmuştur.