Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil ihtiyaçlarının belirlenmesi: Suriye güvenli bölge örneği

Bu çalışmada, Suriye Güvenli Bölge'de bulunan Yunus Emre Enstitüsü Türk Kültür Merkezlerinde Türkçe öğrenen kursiyerlerin dil ihtiyaçlarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda yapılan çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Suriye Güvenli Bölge'de bulunan Azez YETKM ve Afrin YETKM'de Türkçe öğrenen B1, B2 ve C1 seviyesindeki toplam 2.156 kursiyer oluşturmaktadır. Aynı seviyelerdeki 247 kursiyer ise gelişigüzel örnekleme yöntemi kullanılarak araştırmanın örneklemi olarak belirlenmiştir. Araştırmadaki verileri elde etmek için geçerlik ve güvenirlik çalışması Çangal (2013) tarafından yapılan ve Türkçeye uyarlanan, Iwai ve diğerlerinin (1999) Japanese Language Needs Analysis adlı çalışmada kullandıkları anketten yararlanılmıştır. Suriye Güvenli Bölge'de yapılan anket, 2022 kurs döneminde araştırmacının kendisi ve Yunus Emre Enstitüsü okutmanları tarafından uygulanmıştır. Anket formu kursiyerlere Türkçe ve Arapça olarak verilmiştir. Kursiyerlerden, öncelikle anketin Türkçe formunu cevaplamaları istenmiş, anlamadıkları noktalarda Arapça formundan faydalanmaları beklenmiştir. Elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılmış ve SPSS 24.0 (Statistic Package For Social Science) adlı programda analiz edilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde aritmetik ortalama, yüzde, t-testi, varyans analizi için f testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve TUKEY testi kullanılmıştır. Araştırma verilerine göre kursiyerlerin Türkçe dil ihtiyaçları, sırasıyla Ticaret Yapma, Bireysel İlgi ve İhtiyaçlar, Eğitim ve İş İmkânı ve Sınıf İçi İletişim Kurma alt boyutlarında kendini göstermiştir. En fazla Türkçe dil ihtiyacı Ticaret Yapma alt boyutunda gözlemlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda kursiyerlerin dil ihtiyaçları ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Suriye Güvenli Bölge'de Türkçe öğrenen kursiyerlerin dil ihtiyaçları ile yaş, eğitim durumu, kur seviyeleri ve ana dili değişkenleri arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Yapılan bu çalışma ile Suriye Güvenli Bölge'ye özel bir yabancı dil olarak Türkçe öğretim izlencesi ve ders öğretim materyalleri hazırlanabilir. Ayrıca bölgede kursiyerlerin ihtiyaçlarına yönelik özel amaçlı Türkçe kursları açılabilir. Çalışmanın, Suriye Güvenli Bölge'de yabancı dil olarak Türkçe öğretimi üzerine yapılacak farklı çalışmalara öneri niteliğinde olacağı düşünülmektedir. Ayrıca çalışmanın, bölgede Türkçe öğrenen kursiyerlerin dil ihtiyaçlarının belirlenmesi açısından alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi, Suriye Güvenli Bölge, Yunus Emre Enstitüsü, dil ihtiyaçları