Theses supervised by Doç. Dr. Ahmet Zeki Güven
14 theses · Akdeniz University
Ortaokul Türkçe ders kitaplarının işlevsel dil bilgisi bakımından incelenmesi
Bu çalışmanın amacı ortaokul Türkçe ders kitaplarının işlevsel dil bilgisi bakımından incelenmesidir. Tüm ilkokul ve ortaokul öğrenci ve öğretmenlerinin erişimine açık olan EBA üzerinden rastgele ortaokulun her sınıf düzeyinden seçilmiş birer Türkçe ders kitabı çalışma örneklemi olarak belirlemiştir. Çalışma konusu işlevsel dil bilgisi üzerine Türkçe alanında uzmanların görüşü alınarak işlevsel dil bilgisi özellikleri 8 maddesi belirlenmiştir. İşlevsel dil bilgisi özellikleri 8 maddesine göre ders kitapları nitel araştırma modeli çevresinde doküman incelemesi veri toplama yöntemi kullanılarak incelenmiştir. İncelemeye göre ortaokul Türkçe ders kitapları işlevsel dil bilgisi özellikleri maddelerinden en çok 7 (Öğrenci etkin katılım sağlar.) ve 8 numaralı (Öğrenciler zihinsel becerilerini kullanır.) maddelere uyar ve en az ise 6 numaralı maddeye (Öğrenci motivasyonunu sağlamak için iş birlikli öğrenme etkinliklerine yer verilir.) uyar. 7 ve 8 numaralı maddeleri sırasıyla 3 numaralı madde (Konuşmayı/yazıyı anlamlandırma ve doğru ve etkili kendini ifade becerilerini kazandırmayı hedefler.), 2 (Dil bilgisinin nerede, nasıl ve ne zaman kullanılması gerektiği öğrencilere öğretilir.), 1 (Dil bilgisi biçim, anlam, kullanım boyutlarıyla bir bütün ele alınır.), 4 (Dil bilgisi 4 temel beceri ile bir metin çevresinde ele alınır.) ve 5 numaralı (Dil bilgisi yapıları farklı iletişim bağlamlarında örneklendirilir.) maddeleri takip eder. İncelenen ortaokul Türkçe ders kitapları 3, 2, 1, 4, 5 ve 6 numaralı maddelere yeterince uymaz. Buna göre ortaokul Türkçe ders kitaplarının işlevsel dil bilgisine yeterince uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarının dijital okuryazarlık bağlamında incelenmesi
Teknolojinin gelişmesi, hayatın her alanına etki ettiği gibi eğitim alanında da kendini göstermektedir. Bu durum, eğitimde dijitalleşmenin önemini arttırmaktadır. Dijital unsurların her alanda bu denli yaygınlaşması eğiten, eğitilen ve eğitim materyallerinin dijitalleşme sürecine ayak uydurmasını zorunlu kılmaktadır. Ders kitapları, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde en önemli materyallerdendir. Dolayısıyla bu kitaplar, çağa ayak uydurarak teknolojik unsurları içinde barındırmalı, teknoloji ile iç içe büyümüş bir neslin beklenti ve ihtiyaçlarını karşılar nitelikte olmalıdır. Yapılan alan yazın taramasından hareketle, konu ile ilgili çalışmaların olduğu görülmüş, ancak doğrudan yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında böyle bir çalışmanın olmadığı fark edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Kültür Sanat Basımevi'ne ait İstanbul Yabancılar için Türkçe seti ve Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Yabancılar için Türkçe Öğretimi seti kitaplarının dijital okuryazarlık bağlamında incelenmesidir. Bu çalışmada, alan uzmanlarının görüşleri doğrultusunda dijital okuryazarlık ile ilgili anahtar kelimeler belirlenmiş ve bu kelimelerin kitaplardaki geçiş sıklıkları tespit edilmiştir. Araştırmanın veri kaynağını Kültür Sanat Basımevi'ne ait İstanbul Yabancılar için Türkçe seti ders kitapları (A1,A2,B1,B2,C1), çalışma kitapları (A1,A2,B1,B2,C1) ve Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Yabancılar için Türkçe Öğretimi seti ders kitapları (A1,A2,B1,B2,C1,C2), çalışma kitapları (A1,A2,B1,B2,C1,C2) oluşturmuştur. Bu çalışmada nitel araştırmalarda kullanılan doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Dokümanlar, bilimsel araştırmalar için önemli veri kaynaklarıdır. Çalışmanın ilk aşamasında set kitaplarında hangi kelimelerin geçiş sıklıklarının taranacağı belirlenmiş, bu kelimeler belirlenirken alan uzmanlarının çalışmalarına başvurulmuştur. Kültür Sanat Basımevi'ne ait İstanbul Yabancılar için Türkçe seti ve Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Yabancılar için Türkçe Öğretimi seti kitaplarında dijital okuryazarlıkla ilgili belirlenen kelimelerin geçiş sıklıkları saptanmış ve veriler analiz edilmiştir. Aynı yıl içerisinde iki kitap seti de tekrar incelenmiş ve ikinci incelemeden elde edilen verilerle ilk veriler kıyaslanarak aralarındaki tutarlılık oranına bakılmıştır. Bu oran %92 çıkmıştır. Araştırmanın verilerinin tutarlı olduğu görülmüştür. Daha sonra bu veriler doğrultusunda araştırmanın bulgular bölümü yazılmıştır. Araştırmanın sonuç kısmına bakıldığında yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kitaplarında dijital okuryazarlıkla ilgili kavramların tamamının bulunduğu fakat bu kelimelerin kitaplarda düzenli bir dağılımının olmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, ders kitabı, dijital okuryazarlık
Ortaokul 8. sınıf Türkçe derslerinde hoşgörü değerinin kazandırılması
Hoşgörü denildiğinde akla ilk gelenlerden biri hiç şüphesiz Mevlâna Celâleddin-i Rûmî'dir. Tasavvufçu, ilahiyatçı ve sufi bir mistik şair olarak bilinir. Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Mevlâna; Mesnevi, Divan-ı Kebir, Mecalis'i Seb'a, Mektubat ve Fih-i Ma-fih eserlerini kaleme almıştır. Özellikle Mesnevi adlı eseri didaktik olması sebebiyle okuyucularına öğütler vermektedir. Bu eserde değer aktarımı açısından oldukça önemlidir. Değerlerin aktarımında eserlerin kullanılması olumlu sonuçlara ulaşılmasını sağlamaktadır. Bu çalışmada amaç, Mesnevi'nin öğrencilerin hoşgörü eğilimlerini olumlu etkileyip etkilemediğini ortaya koymaktır. Bu amaçla 8. sınıf öğrencilerinden yirmişer kişiden oluşan deney ve kontrol grupları belirlenmiş, her ikisine Taş (2018) tarafından oluşturulan hoşgörü tutum ölçeği ön test olarak uygulanmıştır. Ardından deney grubuna Mesnevi'den hoşgörüyle ilgili 8 adet hikâye haftada bir olmak üzere okunmuş, haftalık olarak bu hikâyeler üzerine öğrenciler konuşturularak düşünceleri alınmıştır. Kontrol grubunda süreç içerisinde herhangi bir uygulama yapılmamıştır. 8 haftanın sonunda her iki gruba da hoşgörü tutum ölçeği yeniden uygulanmış, deney grubu öğrencilerinin hoşgörü puanlarında pozitif yönlü anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubunda anlamlı bir fark bulunamamıştır. Bu durum Mevlâna'nın Mesnevisinde yer alan hoşgörüyle ilgili hikâyelerin hoşgörü değerinin öğrencilere ortaokullarda kazandırılması noktasında katkı sağlayacağını akıllara getirmektedir. Sadece Mesnevi eseri değil Türk edebiyatında değerler eğitimi adına kullanılabilecek fazlasıyla eser mevcuttur. Ayrıca farklı disiplinlerde de benzer eserlerin etkinliği düzenlenip sonuçları araştırmak faydalı olacaktır.
Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilere özel amaçlı dil öğretimi: Akademik Türkçe
Türkçenin yabancı bir dil olarak öğrenilmesinde önde gelen alanlardan biri eğitimdir. Türkiye'ye yükseköğretim kurumlarında eğitim görmek amacıyla gelen öğrenciler önce genel Türkçe, ardından da akademik Türkçe dersleri almaktadırlar. Bu dersler genellikle bağlı bulunan yükseköğretim kurumunun Türkçe öğretim merkezleri tarafından yürütülmektedir. Öğrenciler sosyal hayatta iletişim kurabilecekleri düzeyde genel Türkçeyi A1-C1 seviyeleri arasında öğrenirken yükseköğretim hayatlarında kullanacakları akademik Türkçeyi "akademik Türkçe" seviyesinde öğrenebilmektedirler. Türkçe öğretim merkezlerinde sadece Yurtdışı Türkler Başkanlığı burslusu öğrenciler için bu kurs zorunludur. Fakat bu kursun işleyiş süreci, ders içerikleri ve izlencesi, ders malzemeleri, ölçme-değerlendirmesi vb. konularda eksikliklerin olması, farklı kurumlarda farklı uygulamaların yürütülmesi ve dersin öğreticileriyle ilgili bazı olumsuzluklar gibi hususlar akademik Türkçenin özel amaçlı öğretimini gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada uluslararası öğrenciler için verilen akademik Türkçenin öncelikle ihtiyaç analizi yapılarak özel amaçlı dil öğretimi kapsamında değerlendirilip bu kursa dair gerekli içeriklerin bu kapsamda tasarlanması planlanmaktadır. Çalışmanın odaklandığı iki temel problem bulunmaktadır: Birinci problem uluslararası öğrencilerin Türkiye'de üniversite eğitimlerini başarıyla sürdürebilmeleri için akademik Türkçeye duydukları ihtiyaç ve bu ihtiyaç düzeyinin çeşitli değişkenler açısından ortaya çıkarılmasıdır. İkinci problem ise uluslararası öğrencilere akademik Türkçe öğretilmesine yönelik standart bir program, izlence ve ders içeriğinin bulunmamasıdır. Bu çalışmayla yukarıda bahsedilen problemlere çözüm önerileri sunmak planlanmıştır. Araştırmada öncelikle öğrencilerin ihtiyaçlarını tespit etmek için ihtiyaç analizi yapılmıştır. Örneklem olarak Akdeniz Üniversitesinde eğitim gören Yurtdışı Türkler Başkanlığı burslusu öğrenciler seçilmiştir. Uluslararası öğrencilerin akademik Türkçe ihtiyaçlarının belirlenmesi için karma desen uygulanmıştır. Çalışmada, öğrenci ve öğretim elemanı anketleri yoluyla nicel veriler, yarı yapılandırılmış öğrenci görüşmeleri yoluyla da nitel veriler elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen nicel veriler Sosyal Bilimler İstatistik Programı (IBM SPSS 20) ile analiz edilmiş, bu programla hem öğrenci anketinden hem de öğretim elemanı anketinden elde edilen verilerin yüzdeleri, aritmetik ortalamaları, standart sapmaları hesaplanmıştır. Nitel veriler ise hem betimsel hem de içerik analizi teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen verilerden hareketle Avrupa Diller İçin Ortak Başvuru Metni'nin 2018 yılında yayımlanmış kılavuzuna uygun izlenceler Türkçe çerçevesinde ve özel amaçlı dil öğretimi kapsamında oluşturulmuştur. Bulgular ışığında akademik Türkçe dersleri için sosyal bilimler özelinde kelime listesi, kelime sıklığına göre tespit edilmiş ve buna uygun örnek okuma metinleri oluşturulmuştur. Kelime sıklığı oluşturmada alanda uzman öğretim üyelerinden derslerde sık kullandığı materyallerin listesi toplanmış, on ders materyali olmak üzere bu kaynakların kelime sıklıkları tespit edilip akademik metinler hazırlanmıştır. Bunların uygulanması için deney grubu ve kontrol grubu oluşturulmuş ve ön test-son test ile uyarlanmış metinlerle anlatılan derslerin daha etkili olduğu ortaya konmuştur.
Maarif Vakfı tarafından hazırlanan Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Programının yeni okuryazarlıklar bağlamında incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, Maarif Vakfı tarafından hazırlanan yabancı dil olarak Türkçe öğretimi programını yeni okuryazarlıklar bağlamında incelemek ve programda incelenecek yeni okuryazarlık türleri olarak belirlenen medya okuryazarlığı, dijital (sayısal) okuryazarlık, bilgi okuryazarlığı, görsel okuryazarlık, ekran okuryazarlığı ve yerel okuryazarlık kavramlarından hangilerine yer verildiğini tespit etmektir. Araştırmada, nitel araştırmalarda kullanılan doküman incelemesi tekniğinden yararlanılmıştır. Doküman incelemesi tekniği, araştırılması amaçlanan kavramlar ile ilgili yazılı ve görsel verilerin çözümlenmesini içerir. Bu araştırmada, Maarif Vakfı tarafından hazırlanan yabancı dil olarak Türkçe öğretimi programı, doküman incelemesinden elde edilecek veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Çalışma öncesinde programın hangi yeni okuryazarlık türleri açısından inceleneceği belirlenmiş, bu belirleme yapılırken ilgili alanyazın taramasına başvurulmuştur. Araştırmanın ilk aşamasında; belirlenen okuryazarlık türlerini barındırma durumu bakımından Maarif Vakfı tarafından hazırlanan yabancı dil olarak Türkçe öğretimi programı incelenmiş, seçilen okuryazarlık türleriyle bağlantılı kazanımlar araştırmacı tarafından gruplandırılmıştır. Aynı yıl içinde Maarif Vakfı'nın hazırlamış olduğu bu program ikinci defa incelenmiş ve ikinci incelemeden elde edilen veriler araştırmacı tarafından tekrar analiz edilip yeniden gruplandırılmıştır. Yapılan analizlerden elde edilen ilk veriler ile ikinci veriler kıyaslanmış ve aralarındaki tutarlılık oranına bakılmıştır. Bu oran .98 çıkmıştır. Sonraki aşamada elde edilen veriler ışığında, yapılan araştırmanın bulgular kısmı yazılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuca göre, araştırma için belirlenen yeni okuryazarlık türlerinden medya okuryazarlığına % 5.04, dijital (sayısal) okuryazarlığa % 15.81, bilgi okuryazarlığına %29.35, görsel okuryazarlığa % 44.38, ekran okuryazarlığına % 1.05 ve yerel okuryazarlığa % 4.34 oranında programda yer verildiği, programda yer alan bu okuryazarlık türlerinin dağılımında belirli bir oran gözetilmediği tespit edilmiş, Maarif Vakfı tarafından hazırlanan yabancı dil olarak Türkçe öğretimi programının araştırmada incelenen yeni okuryazarlık türlerini içinde bulundurduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmaya getirilecek öneriler ise; Maarif Vakfı tarafından hazırlanan yabancı dil olarak Türkçe öğretimi programı farklı yeni okuryazarlık türleri açısından incelenip, inceleme alanı genişletilebilir. İncelenen yeni okuryazarlık türlerinin dört temel dil becerisi arasında dengeli bir dağılım gözetme durumuna bakılabilir. Bu alanda eksik varsa yapılan çalışmalar ilgililere öneri niteliği taşıyabilir. İncelenen yeni okuryazarlık türlerinde program içinde dengeli bir dağılıma rastlanmamıştır. Program güncellenirken bu veriler ilgililere öneri niteliği taşıyabilir, şeklindedir.
Türkçe öğretmenlerinin web 2.0 araçları kullanma durumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Hayatı kolaylaştıran, bilgiye erişimde ve daha birçok eylemde kişiye vakit kazandıran, aynı anda pek çok duyuya hitap eden etkileşimli eğitim ortamlarının oluşmasında etkili olan teknoloji, insan yaşamının vazgeçilmezi hâline gelmiştir. Özellikle öğretim teknolojileri denince akla ilk gelen uygulamaların başında Web 2.0 araçları yer almaktadır. Öğretimi daha eğlenceli hâle getiren, çevrim içi/ çevrim dışı uygulamalarla Web tabanlı öğretim materyalleri hazırlamaya imkân sunan Web 2.0 araçları, öğretim sürecinde öğretmenlere yardımcı olmaktadır. Bununla beraber günümüzün Z kuşağı bireyleri Web tabanlı uygulamalarla bilgiyi şekillendirebilmekte, dönüştürmekte, paylaşabilmektedir. Dolayısıyla öğretmenlerin Web 2.0 araçlarını kullanma durumlarını belirlemenin bu açıdan oldukça önemli olduğu düşünülmektedir. Araştırmanın amacı Türkçe öğretmenlerinin Web 2.0 araçları kullanma durumlarını farklı değişkenler açısından incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli üzerine yapılandırılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye'nin çeşitli illerinden görev yapmakta olan 422 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen Türkçe Öğretmenlerinin Web 2.0 Kullanma Durum Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Geliştirilen ölçek iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öğretmenlerin demografik yapılarına yönelik sorular yer alırken diğer ikinci bölümde ise öğretmenlerin Web 2.0 kullanma durumlarını belirlemeye yönelik maddeler yer almaktadır. Verilerinin analizinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) analiz teknikleri kullanılmıştır. Geliştirilen ölçeğin Cronbach Alpha güvenilirlik katsayısının, 93 olduğu görülmüştür. Bununla beraber veriler, SPSS 23 programı kullanılarak parametrik testlerden tek yönlü varyans analizi (ANOVA), t-testi, LSC Post-Hoc analizi gibi çeşitli istatistik testleri ile analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularından hareketle Türkçe öğretmenlerinin Web 2.0 araçları kullanma durumları cinsiyet, eğitim düzeyi, meslek süresi, bilgisayar kullanımı, internet kullanma süresi, Web 2.0 araçlarından haberdar olma durumları, hizmet içi eğitim alma durumu değişkenlerine yönelik anlamlı farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinliklerinin ileri okuma farkındalığına etkisi ve yazma becerisi ile ilişkisi
Bu araştırmanın amacı, Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinliklerinin 7.sınıf öğrencilerinin ileri okuma farkındalıklarına etkisini görmek ve bu sürecin yazma becerisiyle ilişkisini tespit etmektir. Bunun yanında etkinlik süreciyle ilgili öğrencilerin görüşlerine başvurmak da alt amaç olarak belirlenmiştir. Araştırmada karma desenlerden açımlayıcı karma desen kullanılmıştır. Bu amaçla Antalya merkezinde bir ortaokulda bulunan 7. sınıflardan basit seçkisiz bir şekilde bir deney bir kontrol grubu seçilmiştir. Deney grubunda 30, kontrol grubunda ise 29 öğrenci araştırmaya katılmıştır. Gruplar belirlendikten sonra her iki gruba da ön testlerde "İleri Okuma Farkındalığı Ölçeği" uygulanmış ve "Yazma Konusu Belirleme Formu"ndan bir konu seçerek bir kompozisyon yazmaları istenmiştir. Daha sonra deney grubunda yer alan öğrencilerle ön test-son test hariç 8 hafta boyunca Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinlikleri çerçevesinde uygulama yapılmıştır. Bu uygulamayla eş zamanlı olarak 4 defa yazma etkinliği yapılmıştır. Uygulama sonunda deney ve kontrol grubu ile ön testte yapılan işlem son test olarak tekrarlanmış ve öğrencilerden araştırmanın nicel verileri toplanmıştır. En son aşamada ise deney grubunda yer alan öğrencilerle yapılan etkinlik uygulaması hakkında görüşme yapılmıştır. Daha sonra yazma etkinlikleri ile ilgili hem deney hem de kontrol gurubunda yer alan öğrencilerle ikinci bir görüşme yapılmıştır. Böylece araştırmanın nitel verileri toplanmıştır. Toplanan verilerden hareketle araştırma öncesinde deney ve kontrol gruplarının ileri okuma farkındalığı ve yazma konusunda eşit seviyede oldukları tespit edilmiştir. Deney grubundan toplanan veriler incelendiğinde ise Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinliklerinin öğrencilerin ileri okuma farkındalıkları üzerinde hem betimsel hem de istatisksel olarak etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kontrol grubunda ise betimsel olarak fark elde edilmişse de bu farkın anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Yazma becerisi ile ilgili yapılan testler sonucunda ise hem deney hem de kontrol grubunda betimsel ve istatistiksel olarak farklılık olduğu iki grubun da yazma puanının yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır. Deney grubundaki öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda da Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinliklerinin eğlenceli, faydalı, destekleyici ve teşvik edici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla beraber bu etkinliklerin öğrencilere sorgulama, farklı bakış açısı ile bakabilme, okuma alışkanlığı ve ifade becerisi kazandırdığı da tespit edilmiştir. Yazma becerisiyle ilgili deney grubunda yapılan görüşmeler sonucunda Sokratik sorgulamaya dayalı eleştirel okuma etkinliklerine eşlik eden yazma çalışmalarının güzel, etkili, eğlenceli ve yazma becerisini geliştirici oldukları belirtilmiştir. Kontrol grubunda ise mevcut eğitim anlayışıyla yapılan yazma etkinliklerinin haftada bir defa yapıldığı ve genellikle kaynak olarak ders kitabının kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Ortaokul Türkçe derslerinde STEM uygulaması üzerine bir deneme
Bu çalışmanın amacı, 21. yüzyılın ihtiyaçları neticesinde ortaya çıkan STEM eğitim felsefesi doğrultusunda hazırlanan kırık masal tekniği ve Scratch programlama dilinin Türkçe derslerinde uygulanması sonucunda elde edilen bulguların yorumlanmasıdır. Çalışmada kırık masal tekniği ile ortaya çıkan özgün masallar yaratıcı drama tekniği ile sunulmuş, Scratch programlama dili ile animasyon hâline getirilmiştir. Kırık masallar ve Scratch ile oluşturulan animasyonlar veri olarak kullanılmıştır. Bu sayede Türkçe dersiyle STEM'in bütünleştirilmesine çalışılmıştır. Çalışma öncesinde teknoloji ve dil eğitimini bir araya getirebilecek bir çalışma oluşturmak için alanyazın taraması yapılmıştır. STEM, STEM ve MEB, STEM ve Türkçe öğretimi, STEM ve disiplinlerarası/ disiplinler üstü anlayışı, STEAM (STEM+A), STREAM, roman mühendisliği, kırık masal tekniği, yaratıcı drama ve Scratch ile ilgili alanyazın taramasına başvurulmuştur. Ortaokul Türkçe eğitiminin STEM eğitimine entegre edilmesine yardımcı olabilecek çalışmalar incelenmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde roman mühendisliğinin STEM dil eğitimi (language arts) bütünleştirme çalışmalarında uygulandığı tespit edilmiştir. Roman mühendisliği çalışmaları incelenirken kırık masal tekniğine ulaşılmıştır. Kırık masal tekniğinin roman mühendisliği çalışmalarında kullanılabilecek bir teknik olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmada kırık masal tekniği ile Scratch uygulaması bir arada uygulanmıştır. Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programı'nın Özel Amaçları bölümünde yer alan bilgisayar bilimine ilişkin genel bir anlayış ve teknik birikim oluşturma, algoritma tasarımına ilişkin anlayış geliştirerek sözel ve görsel olarak ifade edebilme, programlama konusunda teknik birikim oluşturma, ürün tasarımı ve yönetimi konusunda çalışmalar yürütme, problem çözme ve bilgi-işlemsel düşünme becerileri edinme ve geliştirme kazanımları ile STEM disiplin ve kazanımları arasındaki yakın ilişkinin yapılan STEM-Türkçe bütünleştirme çalışmasında Scratch programlama dilinin kullanılmasının çalışmaya fayda sağlayacağı tespit edilmiştir. Çalışma haftada 4 saat olmak üzere 8 hafta boyunca uygulanmıştır. Çalışmada karma desen kullanılmıştır. Uygulama sırasında ve sonrasında gözlem yapılmıştır. Kullanılan kontrol listeleri, rubrik ve ölçekler ile süreç değerlendirmeleri gerçekleştirilmiştir. Değerlendirmeler üç öğretmen tarafından yapılmış güvenirlik yüzdeleri %80 üzerinde tespit edilmiştir. Süreç sonunda görüşme formları doğrultusunda görüşmeler kaydedilmiştir ve yorumlanmıştır. Sonraki aşamada elde edilen verilerden yola çıkılarak bulgular yazılmıştır. Anahtar sözcükler: Kırık Masal, Yaratıcı Drama, STEM, Scratch, Roman Mühendisliği.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil ihtiyaçlarının belirlenmesi: Suriye güvenli bölge örneği
Bu çalışmada, Suriye Güvenli Bölge'de bulunan Yunus Emre Enstitüsü Türk Kültür Merkezlerinde Türkçe öğrenen kursiyerlerin dil ihtiyaçlarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda yapılan çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Suriye Güvenli Bölge'de bulunan Azez YETKM ve Afrin YETKM'de Türkçe öğrenen B1, B2 ve C1 seviyesindeki toplam 2.156 kursiyer oluşturmaktadır. Aynı seviyelerdeki 247 kursiyer ise gelişigüzel örnekleme yöntemi kullanılarak araştırmanın örneklemi olarak belirlenmiştir. Araştırmadaki verileri elde etmek için geçerlik ve güvenirlik çalışması Çangal (2013) tarafından yapılan ve Türkçeye uyarlanan, Iwai ve diğerlerinin (1999) Japanese Language Needs Analysis adlı çalışmada kullandıkları anketten yararlanılmıştır. Suriye Güvenli Bölge'de yapılan anket, 2022 kurs döneminde araştırmacının kendisi ve Yunus Emre Enstitüsü okutmanları tarafından uygulanmıştır. Anket formu kursiyerlere Türkçe ve Arapça olarak verilmiştir. Kursiyerlerden, öncelikle anketin Türkçe formunu cevaplamaları istenmiş, anlamadıkları noktalarda Arapça formundan faydalanmaları beklenmiştir. Elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılmış ve SPSS 24.0 (Statistic Package For Social Science) adlı programda analiz edilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde aritmetik ortalama, yüzde, t-testi, varyans analizi için f testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve TUKEY testi kullanılmıştır. Araştırma verilerine göre kursiyerlerin Türkçe dil ihtiyaçları, sırasıyla Ticaret Yapma, Bireysel İlgi ve İhtiyaçlar, Eğitim ve İş İmkânı ve Sınıf İçi İletişim Kurma alt boyutlarında kendini göstermiştir. En fazla Türkçe dil ihtiyacı Ticaret Yapma alt boyutunda gözlemlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda kursiyerlerin dil ihtiyaçları ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Suriye Güvenli Bölge'de Türkçe öğrenen kursiyerlerin dil ihtiyaçları ile yaş, eğitim durumu, kur seviyeleri ve ana dili değişkenleri arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Yapılan bu çalışma ile Suriye Güvenli Bölge'ye özel bir yabancı dil olarak Türkçe öğretim izlencesi ve ders öğretim materyalleri hazırlanabilir. Ayrıca bölgede kursiyerlerin ihtiyaçlarına yönelik özel amaçlı Türkçe kursları açılabilir. Çalışmanın, Suriye Güvenli Bölge'de yabancı dil olarak Türkçe öğretimi üzerine yapılacak farklı çalışmalara öneri niteliğinde olacağı düşünülmektedir. Ayrıca çalışmanın, bölgede Türkçe öğrenen kursiyerlerin dil ihtiyaçlarının belirlenmesi açısından alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi, Suriye Güvenli Bölge, Yunus Emre Enstitüsü, dil ihtiyaçları
Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde öğrenme amaçlı mektup yazma etkinliğinin kullanılması
Bu araştırmanın amacı, Akdeniz Üniversitesi TÖMER'de 2018-2019 eğitim-öğretim yılında A2, B1 ve B2 seviyelerinde Özel ve YTB gruplarında yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin Türkiye'yi ve Türk kültürüne ait ögeleri öğrenme ve kültürlerarası etkileşim durumlarının öğrenme amaçlı mektup yazma etkinliği ile belirlenerek incelenmesidir. Araştırmanın modeli nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu Antalya ilinin Konyaaltı ilçesinde bulunan Akdeniz Üniversitesi TÖMER'de 2018-2019 eğitim-öğretim yılında yabancı dil olarak Türkçe öğrenen 45 kadın ve 45 erkek olmak üzere toplam 90 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak öğrenci tanıma formu ve öğrenci çalışma formu kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında doküman analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Öğrencilerle iki ay arayla üç uygulama yapılmıştır. İlk uygulama 32 A2 Özel ve 21 A2 YTB öğrencisiyle, ikinci uygulama 27 B1 Özel ve 22 B1 YTB öğrencisiyle, üçüncü uygulama ise 20 B2 Özel ve 22 B2 YTB öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Uygulama süreçlerinde öğrencilere uygulama hakkında bilgi verilmiş ve öğrencilerden sevdikleri bir arkadaşlarına Türkiye'yi ve Türk kültürünü tanıtan bir mektup yazmaları istenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler araştırmacı tarafından toplanmış ve içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Altı grubun her birinden 15 tane olmak üzere 90 mektup seçilmiştir. Mektuplarda konuyla ilgili geçen cümleler tespit edilerek kültürel ögeler belirlenmiş ve 11 tema oluşturulmuştur. Veriler bu temalar çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma sonucuna göre, öğrencilere bunun bir sınav olmadığının belirtilmesi ve öğrencilerin mektup yazmak için sevdikleri bir arkadaşlarını muhatap seçmesi; öğrencilerin mektuplarını yazarken samimi davranmasında, konuyla ilgili bildiklerini mektuplarında rahatça ifade etmesinde etkili olmuştur. Ayrıca tüm seviye ve gruplarda kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre aktarımlarının daha ayrıntılı olduğu görülmüştür.
Türkçe öğretmeni adaylarının çevrim içi öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluk düzeylerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının çevrim içi öğrenmeye hazırbulunuşluk düzeylerini incelemektir. Bu doğrultuda ayrıca çeşitli değişkenlerin öğretmen adaylarının hazırbulunuşluk düzeylerinde anlamlı farka neden olup olmadığı da incelenmiştir. Araştırma, genel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmaya Türkiye'deki yedi devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan 207 Türkçe öğretmeni adayı katılmıştır. Veriler, "Çevrim İçi Öğrenme Hazırbulunuşluk Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Yapılan güvenilirlik analizi sonuçlarına göre; bilgisayar ve internet kullanım özyeterliği boyutunun cronbach alpha değeri 0.816, özgüdümlü öğrenme boyutunun cornbach alpha değeri 0.800, öğrenen kontrolü boyutunun cronbach alpha değeri 0.703, öğrenme motivasyonu ölçeğinin cronbach alpha değeri 0.831, çevrim içi iletişim özyeterliği ölçeği cronbach alpha değeri ise 0.804 olarak belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler hem betimsel istatistik tekniklerinden ortalama, standart sapma, frekans ve yüzdelikler hem de çıkarımsal istatistik teknikleri ile incelenmiştir. Çevrim içi öğrenme hazırbulunuşluk ölçeğinin demografik özelliklere göre kıyaslanması için Bağımsız Örneklem t-test, Tek Yönlü Anova ve Pearson Korelasyon testlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular Türkçe öğretmeni adaylarının ortalamanın üstünde bir hazırbulunuşluk seviyesine sahip olduğunu göstermiştir. Diğer yandan, öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeylerinin en yüksek olduğu boyutun "Bilgisayar/İnternet Özyeterliği" boyutunda olduğu görülürken en düşük hazırbulunuşluk boyutu ise "Çevrim İçi İletişim Özyeterliği" boyutu olmuştur. Çıkarımsal istatistik analizi sonuçları bazı demografik özellikler ve ölçek alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar olduğunu göstermiştir. Yaş ile sadece özgüdümlü öğrenme alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Katılımcıların öğrenim gördükleri üniversite ile öğrenen kontrolü, motivasyon ve çevrim içi iletişim özyeterliği alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklar bulunmuştur. Daha önce uzaktan eğitimle ders alma tecrübesi ile öğrenen kontrolü, özgüdümlü öğrenme, motivasyon ve çevrim içi iletişim özyeterliği alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur. Evde bireye ait bilgisayar olması durumu ile öğrenen kontrolü, bilgisayar/internet özyeterliği, motivasyon ve çevrim içi iletişim özyeterliği alt boyutları istatistiksel olarak anlamlı bir farklar bulunmuştur. Evde sınırsız internet bulunması durumu ile öğrenen kontrolü, bilgisayar/internet özyeterliği ve çevrim içi iletişim özyeterliği alt boyutları istatistiksel olarak anlamlı bir farklar bulunmuştur. Son olarak, cinsiyetin anlamlı bir yordayıcı olmadığı sonucuna varılmıştır.
Tersine öğretim yönteminin Türkçe öğretmeni adaylarının yazma becerilerine etkisi
Bu çalışma, tersine öğretim yönteminin Türkçe öğretmeni adaylarının yazma becerilerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma deneysel niteliktedir. Araştırmada, deneysel desenlerden ön test – son test kontrol gruplu seçkisiz desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim öğretim yılının güz döneminde Akdeniz Üniversitesi Türkçe Öğretmenliği Bölümü‟nün 3. sınıfında okuyan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre tersine öğretim yöntemi, Türkçe öğretmeni adaylarının yazma becerilerinin gelişimine katkı sağlamıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerin ön test başarı puan ortalaması 62.00, son test başarı puan ortalamaları 70.38‟dir. Deney grubunda analiz sonucunda elde edilen anlamlılık değeri .003‟tür. Bu durum da deney grubunda uygulanan 12 haftalık tersine öğretim yönteminin öğrencilerin yazma konusundaki başarılarını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir (p= .003 < .05). Yapılan testler sonucunda tersine öğretim yönteminin kullanıldığı deney grubunda bulunan 18 öğrenciden 15‟i yazma başarısı puanını arttırmış, 2‟si düşürmüş ve 1 öğrencinin de yazma başarısı puanında değişiklik gözlenmemiştir. Kontrol grubunda yer alan öğrencilerin ön test başarı puan ortalaması 56.00, son test başarı puanı ortalamaları ise 63.86‟dır. Kontrol grubunda elde edilen anlamlılık değeri .008‟dir (p=.008 < .05). Ayrıca cinsiyet bağlamında yapılan ölçüm sonucunda deney grubunda bulunan hem erkeklerin (Ön test: 58.00, son test: 67.37) hem de kızların (Ön test: 65.20, son test: 72.80) puanlarında olumlu anlamda bir fark elde edilmiştir. Sonuç olarak, deney ve kontrol grubunun ön test ve son test puanları değerlendirildiğinde tersine öğretim yönteminin geleneksel yönteme göre yazma başarısını arttırmada daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Yabancılara Türkçe öğretiminde söz varlığını geliştirmeye yönelik web 2.0 araçları: Kahoot! örneği
Bu çalışma, Kahoot! uygulamasının Türkçe öğrenen yabancıların söz varlıklarına olan etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri için ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel bir model; nitel verileri için de yarı yapılandırılmış bireysel görüşme kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılında Akdeniz Üniversitesi TÖMER'de eğitim gören B1 ve B2 kurlarındaki öğrenciler oluşturmaktadır. Deney grubu 9 kız 7 erkek, kontrol grubu ise 7 kız 8 erkek öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde "Normallik Testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Mann Whitney U-Testi" kullanılmıştır. Nicel verilerin analizi SPSS 21.0 programıyla yapılmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerin ön test başarı puan ortalaması 36.50, son test başarı puan ortalamaları 39.50'dir. Kontrol grubunda yer alan öğrencilerin ön test başarı puan ortalaması 38.20, son test başarı puanı ortalamaları ise 41.60'tır. Araştırmanın sonunda, kazanım düzeyi açısından Kahoot! uygulamasının söz varlığı ve bu varlığın gelişimi üzerinde olumlu bir etki yaptığı gözlenmiştir. Bu gelişim, yeterli düzeyde olmadığı için grup ortalamaları arasındaki fark, istatistiksel açıdan anlamlı bulunmamıştır. Sonuç olarak Kahoot! uygulamasının söz varlığı puanlarını artırmada etkili olamadığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yabancı dil olarak Türkçe, söz varlığı, Kahoot!
Okuduğunu anlama öz yeterlik algısının ve üstbilişsel okuduğunu anlama farkındalığının okuduğunu anlamaya etkisi
Bu araştırmanın temel amacı, başta Türkçe dersleri olmak üzere diğer derslerde de başarıyı doğrudan etkileyen bir unsur olan okuduğunu anlama becerisine okuduğunu anlama öz yeterlik algısı ve üstbilişsel okuduğunu anlama farkındalığının etkisini incelemektir. Araştırmada bağımlı değişken olarak okuduğunu anlama becerisi; bağımsız değişken olarak ise okuduğunu anlama öz yeterlik algısı, üstbilişsel okuduğunu anlama farkındalığı, cinsiyet, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, aile aylık ortalama gelir durumu ele alınmıştır. Bu bağlamda araştırmada veri toplama aracı olarak; Okuduğunu Anlama Başarı Testi, Okuduğunu Anlama Öz Yeterlik Algısı Ölçeği, Üstbilişsel Okuduğunu Anlama Farkındalığı Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu kullanılmış ve öğrencilerin farklı değişkenlerle okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişki tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırma kapsamında birden fazla değişken olması ve bu değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi araştırmanın ilişkisel tarama modelinde yapılmasını gerektirmiştir. "İlişkisel tarama modelleri, iki ve daha çok değişken arasında birlikte değişim varlığını ve/veya derecesini belirlemeyi amaçlayan araştırma modelleridir." (Karasar, 2013, s. 81). Araştırma, 2018-2019 öğretim yılı bahar döneminde Antalya merkez ilçelerinde (Kepez, Konyaaltı, Muratpaşa) bulunan üç farklı bağımsız ortaokulda (Hüseyin Avni Çöllü Ortaokulu, Ayten Çağıran Ortaokulu, Namık Kemal Ortaokulu) öğrenim gören 137'si kız, 140'ı erkek öğrenci olmak üzere toplam 277 beşinci sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Veriler, ders saatleri içerisinde belirlenen sınıflarda Türkçe öğretmenleri ile bizzat araştırmacı tarafından toplanmıştır. Araştırma süresince elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir. İstatistik programında gerçekleştirilen çözümlemelerde değişkenler arasındaki ilişkiyi tespit etmek üzere Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi yapılmış, parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U Test ve Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, öğrencilerin okuduğunu anlama başarısında, okuduğunu anlama öz yeterlik algısının ve üstbilişsel okuduğunu anlama farkındalığının önemli bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Okuma, öz yeterlik algısı, üstbilişsel okuduğunu anlama farkındalığı.