Yabancı unsurlu vasiyetnamelere uygulanacak hukuk ve Türkiye'deki sonuçları

Devletler, miras hukuku kurallarını kanunlaştırırken toplumlarının ekonomik ve sosyal durumlarını, dinî inanç, düşünce ve siyasal politikalarını esas almaktadır. Bu sebeple miras hukuku kuralları birbirinden farklıdır. Ölüme bağlı tasarrufların oluşturulmasında ehliyet, şekil, asli geçerlilik, esas ve hükümlere uygulanacak hukuk kurallarındaki bu farklılık, yabancı unsur barındıran durumlarda uygulanacak hukuka göre farklı sonuçlar elde edilmesine neden olmaktadır. Bu sebeple yabancı unsur bulunan miras ilişkilerinde kanunlar ihtilâfı kuralları öncelikle dikkate alınmaktadır. Yabancı unsurlu bir vasiyetname hakkında yetkili hukukun tespitinde çağdaş hukuk düzenlerinde sübjektif yöntem, yani mirasbırakana hukuk seçimi yetkisi verilmesine rastlansa da Türk hukukunda ihtilâfçı metod dahilinde objektif yöntem kullanılmaktadır. Artan milletlerarası ilişkiler ve dolaşım kolaylığı birden fazla ülkede taşınır ve taşınmaz mal bulunmasını kolaylaştırmaktadır. Dolayısıyla birden fazla ülkede yer alan tereke unsurları hakkında uygulanacak hukukun tespit edilmesi gerekmektedir. Çalışmamızda en sık rastlanan ölüme bağlı tasarruf olan vasiyetnamelere odaklanılmıştır. Vasiyetname, düzenlenmesi, korunması, vasiyetçinin durumu, geçerliliği, yerine getirilmesi, iptali veya hükümsüzlüğü bakımından yargı kararlarına konu olmaktadır. Vasiyetname ile ilgili unsurların tümüne uygulanacak hukuku gösteren tek bir bağlama kuralı yoktur. Bu sebeple ehliyet, şekil, esas ve hükümlere uygulanacak hukuk ayrı ayrı tespit edilmelidir. Bununla birlikte kanunun öngördüğü istisnalar dolayısıyla somut olaya uygulanacak hukuk sayısı artabilmektedir. Bu çalışma uygulanacak hukukun tespitinin milletlerarası özel hukuk adaletine uygun olarak gerçekleştirilmesine ve Türkiye'de doğan sonuçların irdelenmesi amacıyla literatürün araştırılması ve yargı kararlarının incelenmesi suretiyle oluşturulmuştur. Milletlerarası miras hukuku alanında yeknesak kurallar oluşmasına uzak olduğumuz görülmektedir. Konuya ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde detaylı hükümlere yer verilmesi ile karar ahengine hizmet eden ve usul ekonomisine uygun sonuçlar alınmasının kolaylaşacağı düşünülmektedir.