Yabani nohutlarda (Cicer spp.) ascochyta yanıklık etmeni didymella rabiei'nin patojenik karakterizasyonu ve eşey tipi analizleri

Didymella rabiei (Kovachevski) vonArx [anamorph: Ascochyta rabiei (Passerini) Labrousse], hem kültürü yapılan nohutta hem de yabani nohut türlerinde (Cicer spp.) konukçu özgüllüğü gösteren, "Ascochyta Yanıklığı" olarak bilinen ve bitkinin tüm toprak üstü aksamını etkileyen hastalığa neden olan nekrotrofik bir fungal fitopatojendir. Bu çalışmada tek yıllık yabani Cicer türlerinin (C. reticulatum, C. echinospermum, C. pinnatifidum, C. bijugum ve çok yıllık C. anatolicum ile C. isauricum) bazı morfolojik ve ekolojik özellikleri belirlenerek. C. reticulatum, C. pinnatifidum ve C. anatolicum türlerinden izole edilen Didymella rabiei'nin patojen karakterizasyonu ve eşleşme tipi analizleri yapılmıştır. Çalışmada C. pinnatifidum orijinli 200 adet D. rabiei izolatı için Mat-spesifik primerler kullanılarak yapılan PCR analizleri ile izolatların Mat tipi dağılımları belirlenmiştir. Mat1-1/Mat1-2 dağılım oranları popülasyonlar arasında farklılık göstermeyip izolatların tamamının Mat1-2 olduğu tespit edilmiştir. Yabani Cicer türlerinden C. reticulatum C. pinnatifidum ve C. anatolicum ile kültür nohudu C. arietinum orijinli D. rabiei izolatları kullanılarak yapılan virülenslik çalışmalarında yabani Cicer spp. (C. pinnatifidum C. reticulatum ve C. anatolicum) orijinli izolatlar ile C. arietinum orijinli izolatların virülenslik dereceleri karşılaştırılmıştır. C. reticulatum orijinli izolatların (%42.11), C. arietinum orijinli izolatların (%32.53) C. pinnatifidum orijinli izolatların (%22.76) ve C. anatolicum orijinli izolatlar (%10.72) ile düşük virülenslik gösterdikleri tespit edilmiştir. Ayrıca gerçekleştirilen arazi çalışmalarıyla yabani Cicer türlerinin yayılış gösterdiği toprakların genel özellikleri nin belirlenmesi amacıyla 5 farklı popülasyondan 3 farklı Cicer türünü temsil edecek şekilde toprak materyali alınarak doygunluk, tuz, pH, kireç, organik madde ve iyon içeriği gibi çeşitli toprak analizleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında belirtilen C. reticulatum ve C. anatolicum orijinli D. rabiei izolatları dünya literatüründe ilk defa bu çalışma ile rapor edilmiştir. Anahtar kelimeler: Yabani Cicer spp., Didymella rabiei, eşleşme tipi, virülenslik seviyesi