Yağmacı dergilerde yayını olan akademisyenlerin yayın tercihlerinde mevcut akademik performans değerlendirme sistemlerinin etkisi

Bilimsel akademik dergiler bilimsel iletişim sürecinde üretilen çıktıların okuyucusuna ulaştırılması için belirli standartlar çerçevesinde (kapsamlı editoryal inceleme veya akran değerlendirmesi gibi) hizmet sunar. Ancak son yıllarda yağmacı olarak nitelendirilen kimi dergilerin bu süreçleri göz ardı ettikleri bilinmektedir. Bu noktada akademisyenleri yağmacı dergilerde yayın yapmaya iten sebeplerin anlaşılması önemlidir. Bu çalışmada yağmacı dergilerde yayını olan Türkiye adresli akademisyenlerin yayın tercihlerinde mevcut akademik performans değerlendirme sistemlerinin (teşvik sistemi, doçentlik sistemi veya yükselmeler gibi) etkisinin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Bu doğrultuda temel hipotez "Türkiye adresli akademisyenlerin yağmacı dergilerdeki yayınlarında mevcut akademik performans değerlendirmelerinin etkisi vardır" şeklinde belirlenmiştir. Bu hipotezi test etmek amacıyla Kulczycki ve diğerlerinin çalışmasında (2021) kullanılan veriler içinden Türkiye adresli yayın yapan ve YÖK Akademik sisteminde erişilebilir durumda olan 398 yazar belirlenmiştir. Çalışma sonucunda yağmacı dergilerdeki yayınların doçentlik ve profesörlük kadrolarına yükselmelerde etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Akademisyenlerin yağmacı dergideki yayınlarından sonraki ilk bir yıl içerisinde doçent olmaları bu yayınların bilimsel alanda gelişim için değil, doçent olmak için yapıldığını düşündürmektedir. Çünkü bu yayınların %96'sının YÖK Akademik üzerinden erişilebiliyor olması ilgili yayınların akademik yükselme veya teşvik dosyalarında kullanıldığının kanıtıdır. Yağmacı dergicilik ve akademik performans değerlendirme sistemleri üzerinde akademisyenler, politika geliştiriciler ve yöneticilere konuya dair farkındalık oluşturulması ve bilimsel yayınlarda kaliteye önem verilmesi hususunda büyük görevler düşmektedir. Bu görevler yerine getirildiği ve herkesin sorumluluk alanlarının farkında olduğu bilinince yağmacı dergiler sorununa kalıcı bir çözüm bulunmuş ve akademik performanslarda kalitenin öne çıktığı anlaşılmış olacaktır.