Yangın gözetleme kuleleri konumlarının coğrafi bilgi sistemleri yardımıyla uygunluğunun değerlendirilmesi (Ilgaz Orman İşletme Müdürlüğü örneği)

Orman yangınları, ormanların varlığını tehdit eden ve insan etkisinin en ağırlıklı olarak hissedildiği felaketlerdendir. Bu felaketten, insanlar, orman içerisinde yaşayan tüm canlılar ve ekosistem olumsuz etkilenmektedir. Sınırlı ve az olan doğal kaynaklarımızdan olan ormanlar, sürdürülebilirlik anlayışı çerçevesinde yönetilmek zorundadır. Bu zorunluluk nedeniyle ormanların korunması kritik derecede önemlidir. Ormanların korunmasına hizmet eden birçok önleyici veya erken bilgi verici birim bulunmaktadır. Bunlardan yaygın olarak kullanılanlarından biri de yangın gözetleme kuleleri (YGK) dir. YGK'lar yangının henüz başlama evresinde hızlı bilgi vermesi sebebiyle çok kritik öneme sahiptir. Bu nedenle YGK'lar yapılmadan önce ihtiyaçlar seviyelerine göre düşük, orta ve yüksek olarak belirlenmeli ve en fazla alanı görebilecek şekilde lokasyonlar tespit edilmelidir. Bu çalışmada, YGK'ların görebildiği alanlar Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla tespit edilerek YGK'ların etkinliği değerlendirilmiştir. Çalışma alanı sınırları (toplam 205258.4 ha) içerisinde 86785.6 ha (%42) alanın görülebildiği, 118472.8 ha (%58) alanın ise YGK'lar tarafından görülemediği tespit edilmiştir. Değerlendirmede YGK ihtiyacı olabilecek alanların tespit etmek amacıyla; ormanlık alanlar, yollara olan mesafe ve yükseklik kriterleri kullanılarak ağırlıklı çakıştırma yapılmış ve sonuç olarak ihtiyaç seviyeleri düşük, orta ve yüksek olarak sınıflandırılarak ifade edilmiştir. Günümüzde CBS tekniklerinin ve yazılımlarının yaygınlaşması ile bu tür çalışmalar daha verimli, tutarlı ve kısa sürede sonuçlara ulaşılabilmektedir. Ormancılık koruma faaliyetlerinde yapılacak planlama çalışmalarında, belirlenen hedeflere en uygun şekilde hizmet edecek YGK tespitinde CBS imkanlarından kolaylıkla faydalanılabileceği ve bu çalışmada benimsenen kriter ve yaklaşımların uygulanabileceği ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Görünürlük analizi, Orman yangını, Yangın gözetleme kulesi, Ilgaz