Yansıtıcı düşünmenin ortaokul öğrencilerinin konuşma becerisine yönelik problemlerinin tespiti ve çözümüne etkisi

Bu araştırmada, yansıtıcı düşünmenin ortaokul öğrencilerinin konuşma problemlerini tespit etme ve çözmedeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Karma yöntemle sürdürülen çalışmanın "ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desenle" yapılandırılmış nicel ve eylem araştırmasından oluşan nitel boyutları bulunmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda bir deney ve bir kontrol grubundan oluşan öğrencilere, konuşma becerisine yönelik etkinliklere (nefes kullanımı, boğumlanma, telaffuz, konuşma hızı, ölçünlü dil, vurgu/tonlama/durak, gereksiz ses ve sözcükler, ses kullanımı, beden dili) dayanan bir öğretim süreci uygulanmış; deney grubundaki uygulamalara ayrıca yansıtıcı düşünme araçları olan yansıtıcı günlükler, öğrenme yazıları, öz ve akran değerlendirme formları ve sınıf içi tartışmalar eklenmiştir. Uygulama öncesinde ve sonrasında nicel verilerin toplanması için Uzman Değerlendirme Ölçeği ile Öz ve Akran Değerlendirme Kontrol Listeleri kullanılmıştır. Uzman Değerlendirme Ölçeği'nden elde edilen bulgular, yansıtıcı düşünme araçlarının kullanıldığı deney grubunun anlamlı düzeyde farklılık oluşturacak oranda geliştiğini ortaya koymuştur. Kontrol Listeleri ise öğrencilerin konuşma etkinliklerine olumlu biçimde yaklaştıklarını göstermektedir. Çalışmanın nitel bulgularını, yansıtıcı düşünme araçlarından elde edilen veriler oluşturmuş ve deney grubu öğrencilerinin sürece ilişkin birçok değerlendirmede bulunmaları sağlanmıştır. Yansıtıcı günlüklerle etkinliklerin eğlenceli ve sıkıcı bulunan yönleri, edinilen deneyimlerin günlük hayatta nasıl kullanılacağına ilişkin görüşler, ele alınan konuların anlaşılma düzeyleri ve ileriye dönük beklentiler tespit edilmiş; öğrenme yazılarında sürece yönelik olarak ön bilgiler, yeni edinilen kavramlar, konuların zor veya kolay görülen yönleri, etkinlikleri günlük hayatta veya sınıfta uygulama imkânı, kullanılan yöntem ve teknikler, materyaller, süre, elde edilecek faydalar, başka hangi konu ve etkinliklerin olabileceği hususundaki görüşlere yer verilmiştir. Öz ve akran değerlendirme formları, konuşma becerisinin doğrudan konu alanına yönelik olarak değerlendirilmesini sağlamış; sınıf içi tartışmalar konuşma becerisine yönelik tutum ve algılara odaklanmıştır. Yansıtıcı günlükler, öğrencilerin konuşma etkinliklerini genel olarak faydalı ve eğlenceli bulduğunu, ancak kuramsal boyutu olan konularda zorlandıklarını göstermektedir. Öğrenme yazıları: konuşma becerisine ait ön bilgilerin konu alanına göre farklılık gösterdiğini, öğrenilen yeni bilgilerin sözlü iletişimdeki etkisine göre ayrıştırıldığını, kuramsal bilgilerin pratiğe aktarılması konusunda tereddütler yaşandığını ortaya koymaktadır. Öz ve akran değerlendirme formlarına göre, konuşma konularında özellikle vurgu/tonlama ve durak ile gereksiz ses ve sözcük kullanımı alanlarında zorluk yaşanmaktadır. Sınıf içerisinde yapılan tartışmalar ise öğrencilerin konuşma becerisine yönelik yaklaşımlarının daha çok duyuşsal ve sosyal boyuta yoğunlaştığını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Yansıtıcı düşünme, konuşma becerisi, konuşma problemleri, yansıtıcı günlükler, öğrenme yazıları, öz ve akran değerlendirme.