Yapı denetimi kanununun uygulama problemlerinin araştırılması ve çözüm önerileri geliştirilmesi

Yapı denetimi, bir yapının inşa edildiği süre boyunca projenin kontrolünü sağlayarak can ve mal güvenliğini temin etmeyi amaçlayan bir süreçtir. Bu süreç, yapı ruhsatı alındıktan sonra başlar ve yapı kullanma izin belgesi alınana kadar devam eder. Türkiye, büyük oranda doğal afet bölgesidir ve doğal afetler, yıkıcı sonuçlara sebep olabilmektedir. Depremler, yapıların yeterli dayanıma sahip olmaması sonucunda hasar görmesi ya da yıkılmasıyla can ve mal kayıplarının oluşmasına sebep olmaktadır. 1999 yılında ülkemizde gerçekleşen depremlerin ardından; 13 Temmuz 2001 tarihinde Resmi Gazetede, yapılarda güvenirliği ve ilgili mevzuata göre denetimi sağlamak amacıyla Yapı Denetimi Kanunu ve bu Kanunun uygulanma şeklini açıklayan Usul ve Esaslar Yönetmeliği yayımlanmıştır. Düzce ili de bu depremlere maruz kalmış ve büyük bir yıkıma uğramıştır. Bu çalışma ile ilgili Kanunda; ilk yayımlandığı tarihten bu zamana yapılan değişiklikler incelenmiş, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığında konu ile ilgili uzman kişilerin görüşleriyle bu düzenlemelere yönelik gerekçeler irdelenmiştir. Ayrıca Düzce ilinde bulunan yapı denetim kuruluşlarına uygulanan bir anket yardımı ile burada çalışan teknik personellerin ilgili kanun ve yönetmelikler ile bunların uygulanış şekline ilişkin değerlendirme yapmaları istenmiş, buna bağlı olarak mevzuattaki sorunlar saptanmıştır ve bu sorunlarla ilgili çözüm önerileri geliştirilmeye çalışılmıştır. Son olarak; Yapı Denetimi Çalışma Birimlerince, Düzce ilindeki yapı denetim kuruluşlarından bahse konu Kanun ve mevzuatta belirtilen hükümlere göre eksik veya kusurlu fiil gerçekleştirdiği tespit edilenlere uygulanan idari müeyyideler araştırılmış, yapı denetim kuruluşlarınca yapılan hataların; Kanundaki yoğunluğu, hangi uygulamadan ve kimden kaynaklandığı saptanmaya çalışılmıştır. Bu tez çalışması ile Yapı Denetimi Hakkında Kanunda yapılan değişikliklerin gerekçelerinin anlaşılacağı, yapı denetimi kuruluşlarının ilgili kanun ve mevzuatta eleştirdiği noktaların belirleneceği ve yapı denetim kuruluşları ile denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere uygulanan idari müeyyidelerin Kanundaki gerekçesi ile fiili uygulama bağlantısı kurularak yapılan hataların en çok hangi konularda olduğuyla ilgili sonuçlara varılacağı ayrıca fiili uygulamada sorumluluğun en baskın olduğu tarafın belirleneceği öngörülmektedir. İlgili Kanunun yayımlandığı tarihten günümüze kadar geçen süreç içerisinde, yapılan incelenmesi neticesinde; "kanunun kapsayıcılığından ziyade uygulanması" ile ilgili sorunların ön plana çıktığı görülmüş olup yapılan her düzenleme ise kanunun işleyişini kolaylaştırmaya yönelik olmuştur. Bu kapsamda kanunun salt bir metin olarak uygulanmaya çalışılmasından ziyade toplumun da talep ettiği bir gereklilik olması adına gerekli adımlar atılmalıdır. Anahtar Sözcükler: Yapı denetimi, Yapı Denetimi Hakkında Kanun, Yapı denetim kuruluşları.