Yapay zeka çağında mesleklerin evrimi: Ardahan örneği

Bu yüksek lisans tezi, yapay zeka teknolojilerinin mesleki yapı ve işgücü dinamikleri üzerindeki etkilerini sosyolojik bir perspektifle ele almayı amaçlamaktadır. Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş sürecinde dijitalleşme ile hız kazanan teknolojik dönüşüm, özellikle yapay zekanın gelişimiyle birlikte meslek tanımlarını, istihdam biçimlerini ve toplumsal işbölümünü yeniden yapılandırmaktadır. Bu bağlamda çalışma, Türkiye'nin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi düşük illerinden biri olan Ardahan'da YZ'nin meslekler üzerindeki etkisini yerel bir örneklem üzerinden incelemeyi hedeflemiştir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; eğitim, sağlık, maliye ve bankacılık gibi hizmet sektörlerinde görev yapan bireylerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, meslek sahiplerinin yapay zekaya dair farkındalık düzeyleri, bu teknolojilere yönelik algıları ve mesleki dönüşüm sürecine ilişkin tutumları üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular, yapay zekanın iş gücü piyasasında mesleki belirsizlik ve güvencesizlik hissini artırmasının yanı sıra, bireylerin yeni beceri ve yetkinlikler edinme gerekliliğine işaret ettiğini göstermektedir. Kurumların yapay zeka teknoloji kullanımının henüz başında olduğu göç sürecini hızlandırmak için çalışmalarını hızlandırdıkları ortaya çıkmaktadır. Çalışma, yapay zekanın yalnızca teknolojik değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel bir olgu olduğunu; bu nedenle sosyolojik bir analizle ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ardahan özelindeki saha verileri, bölgesel eşitsizliklerin yapay zeka çağında daha da derinleşebileceğini ve bu dönüşüm sürecine yönelik toplumsal politikaların önemini vurgulamaktadır. Yapay zeka dönüşümünün sadece bireye bağlı olmadığı toplum ve kurumlarında buna hazırlıklı olmaları ve sürekli bir şekilde eğitilmeleri gerekliliği ortaya çıkmaktadır.