Yapıda kalite ve üretim kalitesizliğinin maliyeti

İnşaat üretimi, taahhüt konusu iş hakkında duyumdan başlayarak gerçekleştirilen yapının teslimine kadar olan süreçteki tüm faaliyetleri kapsar. Bu faaliyetlerin kârlılık ana amacı yanında, şartnamelerde belirtilen kalite spesifikasyonlarını da gerçekleştirecek şekilde yönetilmesi gerekir. İnşaatta kalite kavramı üretimin sonunda ortaya çıkan yapının kalitesinin yanı sıra, bu yapıyı ortaya koymak için gerçekleştirilen diğer faaliyetlerin kalitesini de kapsar. İşverenin istediğini üretebilmek ve üretileni işverene vermek amacıyla yapılan harcamalar bütünü de kalitenin maliyeti olarak adlandırılır. Bu çalışmada inşaat firmalarımızın kalite yönetimi uygulamalarının, kalite sağlanmasına yönelik düzenleme ve uygulama eksikliklerinin belirlenmesi, kalite maliyetinin toplam proje maliyetlerine göre değerinin saptanması amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak hazırlanan bir anket formu, Türkiye Müteahhitler Birliği üyesi on sekiz inşaat firmasının ilgili elemanlarına yanıtlatılmıştır. Elde edilen verilere göre; bu firmaların hepsinin kalite yönetimi sistemi ve belgesi bulunduğu, bu konuda merkezde ve şantiyelerde görev yapan eleman istihdamı yaptıkları, iş alma ve yapım süreci esnasında profesyonel müşavirlik hizmeti alınma ve risk analizi yapma oranlarının düşük olduğu, eleman seçiminde belirli bir sınav sistemi kullanılmadığı, iş, işgücü, malzeme ve ekipman programlamalarının günlük bazda yapılmadığı, çalışanlara iş içinde eğitim verilmediği, nefaset kesilmesi ile karşılaşıldığı anlaşılmıştır. Kalite için en büyük maliyetlerin üretim sürecinde görülmekte olduğu, bunu sırası ile şantiye v kuruluşu, organizasyonu ve işletmesi, iş alma, sözleşme, üretim yönetimi ve veri oluşturma süreçlerinin izlediği anlaşılmaktadır. Bu süreçlerin tamamındaki kalite maliyeti toplam maliyetlerin % 0.7'si düzeyinde olup eksik görülen hususlara tahsis edilecek bir miktar daha kaynak ile hedeflenen kalite düzeyine ulaşılmasının kolaylaşacağı belirlenmiştir. Tespit edilen bir diğer husus, mevcut kaynak, donanım ve personelden faydalanarak gerekli prosedürlerin oluşturulup uygulanması ile imalat kalitesi artırımına yönelik önemli ilerlemelerin sağlanabileceği, bununda önemli boyutlarda olmayan maliyetlerle gerçekleştirilebileceğidir. Benzer çalışmaların daha yaygın olarak yapılması ve kalitesizlik maliyetlerinin de araştırılması ile hangi miktardaki kalite maliyeti ile hangi miktardaki kalitesizlik maliyetlerinin karşılanabileceği daha net görülebilecektir.