Yarı-kurak Orta Anadolu koşullarında (Çankırı) tepe-eğim hidropedolojisi

Yarı-kurak bölgelerde su ve toprak amenajmanında toprak derinliği, toprak oluşum süreçleri, hidrolojik ve hidropedolojik süreçlerin doğru analiz edilmesi ve hidropedolojik modellerin geliştirilmesi için bu süreçlerin yeterince anlaşılması gerekmektedir. Hidropedolojik süreçler toprak oluşumunu, toprakta taşınma ve birikme, su hareketi ve depolanmasını ve toprak matriksinin su ile olan etkileşimlerini inceler. Toprak hidropedolojisinin tepe-eğim ve su toplama alanlarında çalışılması oldukça zordur. Ancak bu süreçlerin farklı iklim, arazi ve coğrafik koşullarda çalışılması hem konunun daha iyi anlaşılması hem de bu alanların daha iyi kullanılması için elzemdir. Tepe-eğim ölçeğinde toprak hidropedolojisinin araştırılması oldukça yeni bir konu olup karmaşık süreçleri içermektedir. Hidropedolojik süreçlerin analizini zorlaştıran başlıca iki husus vardır; 1) bu süreçlerin zamansal ve uzaysal değişkenliği 2) bu süreçlerin anlaşılmasındaki güncel bilgi ve kaynakların eksikliği. Bu süreçler üzerine farklı iklim, topografya ve ölçeklerde çok sayıda çalışma yapılmış olmasına rağmen, konunun karmaşık olması ve farklı disiplinlerden oluşan bir ekip çalışması gerektirmesi nedeni ile yeni çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, tipik yarı kurak özellik gösteren, jips ve kireç depozitleri üzerinde yer alan dalgalı tepeciklerin (lakustrin side slopes) hidropedolojisinin çalışılması amaçlanmıştır. Bu bağlamda; toprak morfolojik, fiziksel ve kimyasal özellikleri, bitki örtüsü, infiltrasyon, doymuş ve doymamış hidrolik iletkenlik gibi birbirleriyle etkileşim halindeki süreçlerin çalışma alanındaki uzaysal yapısı ve etkileşimleri incelenmiştir. Farklı eğim, bakı ve yüksekliklerde toprak profilleri açılarak, toprak hidropedolojisi ile ilgili toprak morfolojik özellikleri tanımlanmıştır. Aynı noktalardan horizon derinliği esasına göre toprak örnekleri alınarak temel toprak özellikleri belirlenmiştir. Yine aynı noktalarda infiltrasyon testleri ve horizon derinliği esas alınarak doymuş hidrolik iletkenlik (Ks) ölçülmüştür Elde edilen sonuçlar topografya, yüzey üstü ve altı akış yolları, tercihi akış ağları ve toprak hidropedolojisini kontrol eden başlıca faktörleri belirlemek üzere analiz edilerek incelenmiştir. Hidropodelojik değişkenlerin arazi üzerindeki uzaysal değişimi jeoistatistiksel yöntemlerle ve noktalar arasında bu özellikler bakımından fark olup olmadığı ise ANOVA testi kullanılarak analiz edilmiştir. Bunun yanında fazla sayıda değişkenden oluşan veri yapısını daha basit bir forma dönüştürerek elde edilen değişkenlerin bütün yönleri ile değerlendirilmesi amacıyla çoklu karşılaştırma testleri ve toprak özelliklerinin kendi aralarındaki ilişkilerini ortaya koyabilmek için faktör analizi yapılmıştır.