Yargı yetkisinin meşruiyeti

Bir toplumsal yapının meşruiyeti iki temel unsurun sağlanması ile tesis edilir. Birincisi maddi unsurdur. Her toplumsal yapı bir ihtiyacın ürünü olarak doğduğuna göre, meşruiyetini sağlayabilmesi için öncelikle bu ihtiyacı karşılayabiliyor olması gerekir. Ancak bu yeterli değildir. Bu ihtiyacı karşılarken aynı zamanda toplumun manevi yaşamında da olumlu bir değer üretmelidir. Bu da meşruiyetin manevi unsurunu oluşturur. Yargı da bir toplumsal yapı olarak, meşruiyetini sağlayabilmek için, işlevlerini yerine getirirken aynı zamanda toplumun manevi dünyasındaki beklentilere de karşılık vermek durumundadır. Bu bakımdan yargının meşruiyetini işlevleri etrafında tartışmak gerekir.Yargının temel işlevi, uyuşmazlıkların çözümü suretiyle toplumsal barış ve düzenin sağlanmasıdır. Bu işlevini yerine getirirken dayandığı temel değer ise adalettir. Adaletin sağlanması için, verilen kararın adil olması kadar, yargılama sürecinin de adil bir biçimde gerçekleştirilmesi önemlidir. Yargının meşruiyeti sorunsalının birinci halkasını da bu oluşturur.Yargı uyuşmazlıkları çözümlerken aynı zamanda toplumsal düzenin de sürdürülmesine katkı sunar. Ancak sınıflı toplumlarda adaletin gerekleri ile toplumsal düzenin gerekleri kimi zaman çatışabilir. Çünkü yargı, toplumsal düzeni korurken aynı zamanda toplumda egemen olan kesimlerin çıkarlarının da korunmasına katkı sunmuş olur. Yargının meşruiyeti sorunsalının ikinci halkasını bu çelişki oluşturur. Bu çelişki karşısında, yargının meşruiyeti bakımından dayandığı temel ilke tarafsızlıktır. Toplum yargının tarafsızlığına inandığı ve güvendiği sürece yargının meşruiyetinden söz edilebilir.Yargının liberal demokrasilere özgü üçüncü işlevi ise devlet çıkarlarının korunması işlevidir. Yargı bir devlet erki olarak kendi varlık koşullarını sürdürmek adına bu işlevi üstlenmiştir. Ancak kimi durumlarda devlet çıkarları ile toplumsal adaletin gerekleri arasında bir çatışma hali ortaya çıkabilmektedir. Yargı-siyaset ilişkisi yargının meşruiyetinin en çok tartışıldığı konulardan birisidir. Dolayısıyla yargının meşruiyeti sorunsalının üçüncü halkasını da bu oluşturmaktadır.Anahtar Kelimeler: Yargı, meşruiyet, yargının işlevleri, yargının meşruiyeti, yargı bağımsızlığı, yargı tarafsızlığı, adil yargılama, adalet.