Yaşar Kemal'in romanlarında mental fiiller

Fiiller, nesnelerin zamanla gerçekleştirdikleri hareketi karşılayan ifadelerdir. Hareket, oluş, kılınış ve durumları anlatan somut anlamda hareketleri karşılayan fiiller, Türkçe söz varlığının büyük bir kısmını teşkil eder. Çalışmanın konusu olan mental fiiller ise zihinde gerçekleşen hareketin yansıtıcılarıdır. Bir nesnenin duyu organlarıyla algılanıp beyne ulaşmasıyla idrak başlar. İdrak edilen olay, dil aracılığıyla aktarılır. Aktarımın gerçekleşmesiyle birlikte kavramlaşan bu ifadeler mental fiilleri oluşturur. Bu çalışma 4 ana bölümde incelenmiştir. Birinci bölümde; fiillerle ilgili giriş mahiyetinde bilgilerle birlikte çalışmanın konusu, önemi, amacı, materyal ve yöntem, konu ile ilgili akademik çalışmalara yer verilmiştir. İkinci bölümde Yaşar Kemal'in hayatı ve eserleri, üçüncü bölümde mental fiiller dört ana başlık altında incelenmiştir. Birinci grupta duyu fiilleri yer almaktadır. Bu fiiller kendi içinde görme, işitme, koku alma, tatma, dokunma ile ilgili olmak üzere beş ayrı başlıktan oluşmaktadır. İkinci grupta yer alan duygu fiilleri; anlık tepki, olumlu ve olumsuz duygu fiilleri olmak üzere üç başlık altında incelenmiştir. Üçüncü grupta anı ve biliş fiilleri, dördüncü grupta ise açıklama fiillerine yer verilmiştir. Son olarak sonuç kısmında veriler değerlendirilmiştir. Mental fiil çalışmalarının geneline bakıldığında sözlük taraması, metinler ve lehçe çalışmaları yoluyla verilerin elde edildiği görülmektedir. Bu çalışmada ise Yaşar Kemal'in 26 romanı incelenerek edebî eser içinde yer alan mental fiiller tespit edilmiştir. Romanlardan tespit edilen mental fiillerin anlam çeşitliliğine ilişkin verilerin tespiti amaçlanmıştır. Çalışmanın sonucunda sözlüklerde de yer alan mental fiillerin dışında, Yaşar Kemal'in eserlere yansıttığı Türkçe Sözlük'te yer almayan fiillere de rastlanmıştır. Ayrıca birleşik fiil yapısındaki mental fiiller de toplanan veriler arasında oldukça geniş yer tutmaktadır. Romanlardan elde edilen mental fiil verilerine bakıldığında görme fiilleri, dokunma fiilleri, olumsuz duygu fiilleri, anı ve biliş fiillerinin sık kullanıldığı tespit edilmiştir.