Yaşlı bireylerdeki ölüm kaygısı düzeyinin çeşitli benlik ve kimlik değişkenleri ile ilgisi

Ölüm olgusu çoğunlukla hayatın zıddı olarak algılanmasına rağmen; hayat ve ölüm aynı bütünün iki farklı parçasıdır. Birey doğduğu andan itibaren, ölümlülüğü tek değişmez gerçek olarak kendisine eşlik eder. Ölümü doğal bir yaşam olayı olarak kabul etmenin anlamlı bir hayat sürmeye yardımcı olabildiği, öte yandan ölümlü olduğu gerçeğinden kaçmanın oluşturduğu kaygıyla baş etmeye çalışmanın yaşam enerjisinin çoğunu tüketebildiğine dair veriler önceki çalışmalarda bildirilmiştir. Yaşamın son gelişim dönemi olan yaşlılık ise, biyolojik, bilişsel, sosyal ve psikolojik yıkımların yaşandığı ve ölüme en yakın, ölümü en çok hatırlatan periyottur. Mevcut çalışmada 60 yaş ve üzeri bireylerdeki ölüm kaygısının ilişkili olabileceği benlik ve kimlik değişkenleri ve sosyo-demografik değişkenlerin incelenmesi amaçlanmıştır (n=184). Katılımcılara Sosyo-demografik bilgi formu, Standardize Mini Mental Test, Ölüme Karşı Tutum Ölçeği, Dindarlık Ölçeği ve İlişkisel Benlik Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizleri sonucunda, ölüme karşı geliştirilen tutumlardan kaçış kabullenme tutumu düzeyinin çocuk sahibi olmayanlarda, olanlara göre ve kronik hastalığı olanlarda olmayanlara göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu, ölüm korkusu ve ölümden kaçınma tutumu düzeyinin kronik hastalığı olanlarda anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Kaçış kabullenme tutumu düzeyi arttıkça benlik saygısı düzeyinin azaldığı saptanmıştır. Tarafsız kabullenme ve yaklaşım kabullenme düzeyleri ile dindarlık duygu ve etki boyutları ve ilişkisel benlik düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğu bulunmuştur. Ölüme karşı tutumda; benlik saygısının daha çok kaçış kabullenme alt ölçeği ile ilişkili olduğu, ilişkisel benliğin ve dindarlığın tarafsız kabullenme ve yaklaşım kabullenme ile ilişkili olduğu düşünülebilir. Anahtar Kelimeler: Ölüm kaygısı, yaşlılık, benlik saygısı, dindarlık, ilişkisel benlik