Yaşlı ve yetişkin bireylerde diyetin toplam antioksidan kapasitesinin değerlendirilmesi

Yalçın, E., Yaşlı ve Yetişkin Bireylerde Diyetin Toplam Antioksidan Kapasitesinin Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Toplum Beslenmesi Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2018. Bu çalışma, yaşlı ve yetişkin bireylerin diyetin toplam antioksidan kapasitesinin (DTAK) değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya, Özel Lokman Hekim Sincan Hastanesine Mayıs 2017-Mart 2018 tarihleri arasında başvuran, çalışma kriterlerine uyan, gönüllü 65 yaş üstü 38 yaşlı birey ve 19-30 yaş arası 38 yetişkin birey dahil edilmiştir. Çalışma kapsamında, bireylerin genel özelliklerine ilişkin bilgiler ve beslenme alışkanlıkları saptanmış; 24 saatlik geriye dönük fiziksel aktivite kaydı, 3 günlük bireysel besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı sorgulanmış, bireylerin antropometrik ölçümleri alınmıştır. Besin tüketim kayıtlarından elde edilen günlük ortalama miktarlarla DTAK değerleri ve diyet çeşitliliği skoru hesaplanmıştır. Rutinde bakılan bazı kan parametreleri (açlık kan glikozu, kan lipid parametreleri, demir, ürik asit) hasta dosyalarından kaydedilmiştir. Alınan kandan artan serum örneklerinde araştırmacı tarafından toplam antioksidan kapasitesi ve oksidan durum analizi yapılmıştır. Kadınlarda, vücut ağırlığı, üst orta kol çevresi, hem erkek hem de kadınlarda ise BKİ, bel çevresi, kalça çevresi, bel/kalça oranı ve bel/boy oranı yaşlı bireylerde yetişkinlere kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Yaşlı bireylerin ortalama el kavrama gücü değeri yetişkinlere kıyasla anlamlı derecede daha düşüktür (p<0,05). Çeşitli veri tabanlarından hesaplanan DTAK değerlerine göre, yaşlı bireylerin T-ORAC (Toplam Oksijen Radikali Soğurma Kapasitesi), TP (Toplam fenolik) değerlerinin, yetişkin bireylere kıyasla anlamlı derecede daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Yaşlı bireylerin serum toplam antioksidan kapasitesi yetişkin bireylere kıyasla daha düşüktür. Ancak bu fark anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). Yaşlı bireylerin serum oksidan durumu ve oksidatif stres indeksinin, yetişkin bireylere kıyasla anlamlı derede daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Sonuç olarak, yaşlanmayla birlikte diyetin toplam antioksidan kapasitesinin azaldığı ve oksidan göstergelerin arttığı sonucuna varılmıştır. Yaşlanma sürecinde de sağlıklı beslenmeye dikkat edilerek antioksidan kapasitesi yüksek olan besinlerin tüketimi artırılmalıdır.