Yatağa bağımlı hastaların bakım vericilerinin yaşadığı deneyimler doğrultusunda sağlık hizmetlerinin yönetimi

Araştırmada, yatağa bağımlı hastalara bakım veren kişilerin (bakım vericilerin) yaşadığı deneyimler ve bu deneyimlerin sağlık hizmetleri yönetim süreçleri ile ilişkisinin incelemesi amaçlanmaktadır. Araştırmada, yakınsayan paralel karma desen kullanılmıştır. Karma yöntem sayesinde bakım vericilerinin yaşadığı zorluklar onların bakış açısıyla ele alıp sağlık yönetimi alanında daha etkili kararlar almasına yardımcı olacaktır. Nicel araştırma tasarımında 1980 yılında Zarit ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş olan bakım yükü ölçeği kullanılmıştır. Demografik ve sağlık durumu ile ilgili değişkenlerle bakım yükü arasındaki farklılıklar incelenmiştir. Nitel araştırma tasarımında da literatürden yola çıkılarak hazırlanan yarı yapılandırılmış soru formu ile araştırma gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırmaya Mersin Şehir Hastanesi Palyatif Servisi'nde yatan hastaların birincil bakım vericileri olan 126 kişiye, nitel araştırmaya da aynı serviste bulunan ancak nicel araştırmaya dahil edilmeyen 20 birincil bakım verici araştırmaya katılmıştır. Araştırmada, ilkokul mezunlarının bakım iş yükünün okuryazar olmayanlara göre daha yüksek çıktığı, gelir düzeyi düşük olan bireylerin bakım iş yükünün gelir düzeyi yüksek olan bireylere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Fiziksel, ruhsal, sosyal sorun yaşayanların ve kronik rahatsızlığı olan bireylerin bakım iş yükü daha yüksek bulunmuştur. Bunun yanında ekonomik sıkıntı yaşayanlar ve bakım sürecinde güçlük çekenlerin bakım yükünün daha fazla olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel kısmında 20 bakım vericiyle yapılan derinlemesine görüşmeler sonucunda bakım vericilerin bakım verme yüküne ilişkin düşünceleri, bakım vermenin anlamı, hissettirdikleri ve nasıl ifade ettikleri anlaşılmıştır. Bu görüşmeler sonucunda bakım vericilerin yaşamlarının değiştiği, psikososyal ihtiyaçlarının arttığı, ev dışına çok çıkamadıkları, fiziksel, sosyal, psikolojik ve ekonomik olarak olumsuz etkilendikleri, aile ilişkilerinin değiştiği ve aile üyelerine ilişkin sorumluluklarını ihmal ettikleri görülmüştür. Ayrıca katılımcılar evde sağlık ve bakım sisteminin dönüşmesi gerektiği, kendilerinin farklı bir statüde ele alınması gerektiği ve resmi işlemlerde ayrıcalık tanınması gerektiğini ifade etmişlerdir. Sonuç olarak, bu araştırma yatağa bağımlı hastaların bakım vericilerinin deneyimlerini ve sağlık hizmetleri yönetim süreçlerinin bu deneyimlere olan etkisini anlamaya yönelik önemli bir katkı sunacaktır.