Yazılı Basında Çocuk: K.K.T.C Gazetelerinde Yer Alan Çocuk İle İlgili Haberlerin Çocukluk İmajı ve Çocuk Hakları Bağlamında Değerlendirilmesi

ÖZ: Bu araştırma; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yazılı basınında çocuk içerikli gazete haberlerini, çocuk hakları ve çocukluk imajları doğrultusunda incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacına uygun olarak alt amaçlar belirlenmiştir. Bunlar; incelenen haberlerde, çocukların hangi imajlar ile sunulduğunu, nitelendikleri durumu, teşhir edilen bilgilerini, yer aldıkları hak kategorilerini, çocukluk imajlarına göre değerlendirmektir. Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden; durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde günlük olarak yayınlanan ve siyasi bir yönelime sahip olmayan 8 gazete oluşturmaktadır. Gazetelerin incelenmesinde doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Gazetelerin internet sitelerindeki haber arşivlerinden ‘Çocuk ve Çocuk Hakları’ anahtar kelimeleri ile 01.01.2019 tarihinden 01.01.2020 tarihine kadar olan haberler; kayıt altına alınmıştır. Kayıt altına alınan gazete haberleri, araştırmacı tarafından oluşturulan ‘Gazete Haberleri Kodlama Formu’ ile sistematik bir şekilde toplanmıştır. ‘Gazete Haberi Kodlama Formu’ alanında bilgili 7 uzmanın görüşleri alınarak düzenlenmiştir. Formun güvenirliği için; araştırmacı ve tez danışmanının birbirlerine paralel olarak, farklı mekânlarda, rastgele seçilen haberleri ‘Gazete Haberi Kodlama Formuna’ göre analiz etmiştir. Verilerin analizinde, içerik analizi ve çocukluk imajlarının analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; incelenen gazetelerde en fazla adli türdeki haberler bulunmuştur. Araştırma sonucunda; çocukların, istismar, ihmal ve kaza gibi olumsuz durumlarda genellikle mağdur ve kurban temsilleri ile sunuldukları saptanmıştır. Araştırmada, ulusal haberlere uluslararası haberlerden daha fazla yer verildiği bulunmuştur. Ayrıca çocukların haber içeriklerinde çoğunlukla olumlu şekilde sunuldukları ortaya çıkmıştır. Haberlerin çoğunda çocukların kişisel bilgilerine yer verilmediği ve bu konunun önemsendiği saptanmıştır. Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde yer alan katılım hakkının, çoğu haberde görmezden gelindiği ve çocukların kendilerini ilgilendiren haber içeriklerine katılımlarının olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çocukların korunma haklarına yönelik çok fazla olumsuz haber elde edilmiştir. Ayrıca çocukların gelişimsel haklarını içeren haberler yüksek oranda bulunmuştur. Çocukluk imajlarına göre çocukların gazete haberlerinde en fazla ‘masum’ ve ‘kurban’ imajları ile sunuldukları saptanmıştır. Bulgular, literatür desteği ile tartışılarak, çalışma; medya çalışanlarına, bilim insanlarına ve toplumdaki bütün bireylere öneriler ile son bulmuştur. Anahtar Kelimeler: Çocuk, Yazılı Basın, Çocuk Hakları, Çocukluk İmajları, Çocuk Hakları İhlalleri, Kuzey Kıbrıs