Yekgûş Dîvânı (İnceleme, edisyon kritikli metin, indeks)

Klasik Türk edebiyatı çalışmalarının merkezini temsil eden metin esaslı çalışmalar içerisinde nadide bir konuma sahip dîvânlar, hangi asırda kaleme alınırsa alınsın mühim bir kıymeti haizdir. İster mürettep olsun ister olmasın yüzyıllardır belli bir usule tabi olarak devam ettirilen dîvân yazma geleneği, geçmişle gelecek arasındaki güçlü irtibatın devam etmesini sağlamaktadır. Hem ortak bir dilin hem de toplumsal değişim ve dönüşümlerin izlerinin görüldüğü bu türden eserler, sağlam bir medeniyetin edebî sahadaki mihenk taşıdır. Bu bakımdan dîvânlar, her dönemde araştırmacıların ilgisine mazhar olmuştur. On dokuzuncu yüzyılın son çeyreği ile yirminci yüzyılın ilk yarısında yaşamış Abdülkâdir Bilgiç (M 1880-1957), Nakşî-Hâlidî ekolünün önemli temsil mekânlarından biri olan Nehrî Medresesinde yetişmiş, ilmî ve tasavvufî yönüyle tebarüz etmiş bir aileye mensup âlim ve şairdir. İçinde bulunduğu çevrenin ve edindiği kültürel mirasın bir yansıması olarak kaleme aldığı ve 1955 yılında tamamlandığı düşünülen Yekgûş Dîvânı, dinî ve tasavvufî hususiyetleri barındırmakla birlikte müellifin ilmî yönünü ortaya koyan, büyük bir kısmını methiye ve mersiyelerin oluşturduğu biri 107 diğeri 147 varak olmak üzere iki nüshadan müteşekkil bir eserdir. Bilgiç, eserini geçmiş büyüklerin adını ve şanını yaşatmak, gelecek nesilleri bu yüce değere yönlendirmek, böylece kültürel mirasın devamlılığını sağlamak için kaleme aldığını ifade etmektedir. Dîvân'da farklı nazım biçimlerinde ve türlerinde yazılmış çok sayıda Türkçe, Farsça ve Kürtçe şiir bulunmaktadır. Bu çalışma, biyografik kaynaklarda hakkında herhangi bir bilgiye rastlanmayan Abdülkâdir Bilgiç'in hayatının ve edebî şahsiyetinin ortaya konulmasının yanı sıra Yekgûş Dîvânı adlı eserinin çeviri yazılı metninin ve tahlilinin araştırmacıların istifadesine sunulması gayesini taşımaktadır. Bu bağlamda, evvela yazılı üç kaynaktan ve Dîvân'ından elde edilen bilgiler v doğrultusunda müellifin hayatı ve edebî kişiliğine dair bir çerçeve çizilmiş; ardından eser şekil ve muhteva yönünden tahlil edilmiş, söz konusu iki nüshadan hareketle oluşturulan transkripsiyonlu metne yer verilmiştir. Hazırlanan indeks, Abdülkâdir Bilgiç'in resmî hizmet döküm belgesi ve yazma nüshalardan örnekler ise ekler bölümünde sunulmuştur.