Yeni amino asit konjugatlarının meme kanserine karşı in vitro ve in vivo etkilerinin araştırılması

Kanser, günümüzde ölümcül hastalıklar sınıflandırmasında ilk sıralarda yer almaktadır. Ülkemizde ve dünya genelinde en sık görülen kanser türlerinden biri meme kanseridir. Kanser tedavisinde kullanılan ve geleneksel tedavi yaklaşımı olarak benimsenen kemoterapötik ajanların negatif yan etkilerinden dolayı, yan etkisi olmayan ajanların geliştirilmesi oldukça önem kazanmıştır. Tez çalışmamız, ürettiğimiz iki antikanserojen aktivite adayı maddenin molecular docking (in silico) analizleri ile meme kanseri hücre hatlarındaki (in vitro) analizleri sonucunda en etkili bileşiğin seçilerek, meme kanseri oluşturulmuş dişi sıçanlar üzerinde bu maddenin uygun dozda uygulanması (in vivo) esasına dayanmaktadır. Sentezlenen glisin içeren hidroksi sinamik asit konjugatı (HCA-Gly-OCH3) ve kumarin içeren sistein amino asit konjugatı (Cys-PA-N3-Kum) bileşiklerinin in vitro aşamada hücre canlılığı ve hücre proliferasyonu analizleri gerçekleştirilmiştir. Hücre kültürü analizleri sonucunda Cys-PA-N3-Kum bileşiğinin daha etkili bir antikanserojen aktivite adayı olduğu belirlenmiştir. Daha sonra bu bileşik, DMBA ile meme kanseri oluşturulmuş Wistar albino dişi ratlar üzerinde uygulanmıştır. Sentezlenen bileşiğin kontrolünü yapmak amacıyla klinikte de kullanımı olan Tamoksifen ilacı da deney hayvanları üzerinde uygulanmıştır. Çalışmanın hayvan deneylerinin ardından moleküler biyolojik ve histopatolojik analizler yapılmıştır. Grupların MDA, GSH, CAT aktivitelerine ek olarak, gruplarda DNA hasarının ne düzeyde olduğunu belirlemek için de gerekli analizler yapılmıştır. Ayrıca p53, COX-2, HER2 ve TNF-α protein ekspresyonlarının ne düzeyde olduğu da Western Blot yöntemiyle belirlenmiştir. Genel olarak tedavi gruplarında MDA seviyelerinin azaldığı, CAT ve GSH seviyelerinin ise arttığı görülmüştür. Tedavi gruplarında COX-2, HER2 ve TNF-α protein ekspresyonlarının azaldığı, p53 protein ekspresyonunun ise arttığı belirlenmiştir. Tümör boyutu ve tiplendirmelerini belirlemek amacıyla yapılan histopatolojik analizlerde, hasar gruplarında invazif tümörlerin fazla olduğu, amino asit konjugatı ve tamoksifen gruplarında tümör oluşumlarında azalma ve boyutlarında küçülme olduğu belirlenmiştir. Yapılan in silico analizlerde, makromolekülün aktif yöresine yakınlaşma, etkileşilen kalıntılar, bağ tipleri, tahmini Ki'ler, doklama skorları gibi tüm veriler beraber değerlendirildiğinde HER2 ve p53 üzerinde konjugatın daha etkin olabileceği ortaya çıkmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, Cys-PA-N3-Kum konjugatının meme kanserine karşı koruyucu etkileri olduğunu ve bu maddenin gelecek çalışmalar için ümit verici neticeleri olduğu anlaşılmaktadır.