Yeni tanı almış idiyopatik pulmoner fıbrozis hastalarında yaşam kalitesi

Amaç: Yeni İPF tanı konulmuş ve hiç tedavi almamış İPF'li hastalarda dispne, öksürük, uyku bozukluğu, anksiyete, depresyon ve fizyolojik parametrelerin yaşam kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmek. Yöntem: Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Polikliniği'ne başvurmuş, klinik, radyolojik ve patolojik değerlendirme neticesinde İPF tanısı konulan hastalardan çalışmaya katılmayı kabul eden 40 hasta alındı. 2018 ATS/ERS/ JRS/ALAT Klinik Uygulama Rehberi'ne uygun olarak İPF tanı kriterlerini karşılayan, multidisipliner konseylerle tanı konulmuş, hastane elektronik veri kayıt sisteminde ayrıntılı klinik, fizyolojik, radyolojik ve/veya histopatolojik verileri olan İPF hastaları çalışma grubuna dahil edildi. Hastalar tedavi öncesi egzersiz kapasitesi, solunum fonksiyonları, dispne şiddeti, depresyon, uyku ve yaşam kalitesi açısından değerlendirildi. Fonksiyonel egzersiz kapasitesini değerlendirmek amacıyla 6DYT, solunum fonksiyonlarını değerlendirmek için solunum fonksiyon testi (SFT) ve DLCO, İPF evresini belirlemek için GAP indeksi, dispneyi değerlendirmek amacıyla BORG dispne ve MMRC skalası, anksiyete ve depresyon düzeyinin belirlenmesinde Hastane Anksiyete Depresyon Skalası (HAD), uyku kalitesini değerlendirmek için PUKİ, yaşam kalitesini ölçmek için SF36 ve SGRQ, ve ek olarak Leicester Öksürük Anketi (LÖA) kullanıldı. Bulgular: Bu çalışmaya 6'sı kadın ve 34'ü erkek olmak üzere toplam 40 İPF olgusu dahil edildi. Hastaların ortalama yaşı 67 ± 9 yıl, ortalama ağırlığı 77 ± 13 kg idi. SGRQ toplam skoru ile MMRC dispne skala skoru, BORG skala skoru, Anksiyete (HADS-A) ve PUKİ skoru arasında anlamlı korelasyon görüldü. St. George Solunum Anketi (SGRQ) toplam skoru ile FVC, DLCO (karbon monoksit difüzyon kapasitesi), 6DYT mesafe ve GAP indeksi arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Hastalar, SF36 fiziksel fonksiyon, fiziksel rol, genel sağlık algıları, enerji, sosyal fonksiyon, emosyonel rol ve mental sağlık açısından önemli ölçüde kötü puan aldı. MMRC skorları, yedi SF-36 alt parametreleri ile anlamlı korelasyon, PUKİ ise dört SF36 alt parametreleri ile anlamlı korelasyon gösterdi. HAD ile SF36 alt parametreleri arasında anlamlı negatif korelasyonlar bulundu. İPF'li hastaların % 27.5 ve % 17.5'inde sırasıyla depresyon ve anksiyete belirtileri vardı, HAD-A skoru ortalaması 7 ± 4, HAD-D skoru ortalaması 7 ± 4 idi. Depresyon ve anksiyete ile FVC, 6DYT mesafe ve GAP indeksi arasında anlamlı korelasyon bulunmadı. PUKI skoru 4 [3-7,5] idi. Çalışmaya katılan hastaların % 40'ının uyku kalitesi düşük saptandı. Uyku kalitesi ile vücut kitle indeksi, yaş ve cinsiyet arsında ilişkili olmadığı görüldü. Çoklu regresyon analizi sonucunda MMRC, PUKİ toplam ve HAD anksiyete skorunun SGRQ toplam skoru için bağımsız etken olduğu saptandı. Sonuçlar: Bu çalışmada İPF hastalarında yaşam kalitesini belirleyen en önemli faktörlerin dispne, uyku kalitesi ve anksiyete olduğu gösterildi. Bu hastalarda yaşam kalitesini iyileştirmek için anksiyete, uyku kalitesi, nefes darlığı başta olmak üzere semptom farkındalığını artırmanın ve semptomların palyasyonuna yönelik tedavi seçeneklerini değerlendirmenin, hastaların yaşam kalitesini ve tedaviye uyumunu artıracağı beklenebilir. Bu konuda yapılacak çok merkezli ve daha fazla sayıda hasta içeren çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.