Yeni Uygur atasözleri üzerine bir inceleme

Milletlerin ortak geçmişleri, ortak değerleri, kültürel gelenekleri, düşünceleri, inançları, hayata bakış açıları en güzel şekli ile atasözlerinde ifadesini bulur. Milli hazinenin en değerli mücevherlerinden biri olan Türk atasözleri, sözlü kültürün en önemli ürünlerinden birisidir. Türk atalarının engin tecrübe ve düşüncelerinin sağlam bir mantık süzgecinden geçirildikten sonra, söze dönüştürülmesi ile meydana gelmişler ve milletin elinde işlene işlene değerini daha da artırmışlardır. Bu tez, Doğu Türkistan'da ve Türkiye'de dağınık halde bulunan Yeni Uygur atasözlerini derleyip tasnif etmek amacı ile Türkiye'de değişik zamanlarda yayımlanmış kitaplar, makaleler ve tezler incelenerek hazırlanmıştır. Toplamda 3832 atasözü derlenmiştir. Çalışma giriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. İnceleme bölümü beş ana başlıkta ele alınmıştır. İlk bölümde, Yeni Uygur atasözleri bir bütün halinde tasnif edilmiş ve 48 ana başlığa ayrılmıştır. İkinci bölümde, "söyleyen" ve "söylenen" durumlarına göre tasnif yapılmıştır. Burada atasözleri "birine söylenen", "birinin ağzından söylenen" ve "biri ya da bir şey hakkında söylenen" olmak üzere üç başlık altında incelenmiştir. Üçüncü bölümde, kelime sıklığına göre tasnif yapılmıştır. Atasözlerinde geçen kelimeler sıklık yönünden incelenmiş ve en sık geçen 100 kelime tespit edilmiştir. Dördüncü bölümde, Türkiye Türkçesi ile ortak olanlar; beşinci bölümde ise Türkiye Türkçesinde ortak olmayanlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde, genel bir sonuç değerlendirmesi yapılarak tasnif edilen ve Türkiye Türkçesi ile ortak olan Yeni Uygur atasözleri ile ilgili veriler tablo ve grafikler üzerinde gösterilmiştir. Bu çalışma ile Yeni Uygur Türkçesinin söz varlığı çalışmalarına katkı sağlamak amaçlanmıştır.