Yerel sosyal politika aktörleri arasındaki işbirliği ağına etki eden faktörler üzerine analitik bir inceleme: Kocaeli örneği

Sosyal politikalar açısından alternatif bir hizmet sunma yöntemi olarak ortaya çıkan ve son zamanlarda oldukça popüler hale gelen kurumlar arası işbirliği ağları bu tez çalışmasının odağını oluşturmaktadır. Bu çalışma yerel düzeyde sosyal politikanın uygulanmasında görev alan aktörler arasındaki ilişkilerin örüntüsünü ortaya çıkarmayı ve işbirliğini etkileyen faktörlerin neler olduğunu açıklamayı amaçlamaktadır. Bu genel amaç çerçevesinde Kocaeli ilinde sosyal politikaya yönelik faaliyet yürüten 133 kurumun yöneticileri veya sosyal politikadan sorumlu görevlileri ile anket yapılmıştır. İki farklı anket formu ile elde edilen veriler SPSS, AMOS ve UCINET programları kullanılarak analiz edilmiştir. Veri analiz tekniği olarak, frekans ve yüzde dağılımları, grup ortalamalarının karşılaştırılması, doğrulayıcı faktör analizi, yol analiziyle hipotez testi ve sosyal ağ analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları incelendiğinde iletişim ve haberleşme, kurumsal kapasite ve örgüt kültürü değişkenleri ile işbirliği ağı oluşturma değişkeni arasında anlamlı bir ilişki bulunurken liderlik davranışı ve politik kültür değişkenleri ile işbirliği ağı oluşturma arasındaki ilişki anlamlı değildir. Ayrıca iletişim ve haberleşme değişkeni ile kurumsal kapasite arasında ve liderlik davranışı değişkeni ile örgüt kültürü arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Yerel sosyal politika aktörleri arasındaki kurumlar arası işbirliği ağlarının yapısı incelendiğinde, ağın 285 kurumdan oluştuğu ve bu 285 kurum arasında toplam 1810 bağlantı kurulduğu görülmektedir. İşbirliği ağının yoğunluğu %2'dir. Ağdaki mevcut ilişkilerin 310'u karşılıklı iken 1500'ü tek yönlüdür. Karşılıklı olan işbirliklerinin toplam işbirliği oranındaki payı %17'dir. Gelen ve giden bağlantıları baz alan derece merkeziliği analizi sonuçlarına göre Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, Kocaeli Valiliği, İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve İŞKUR ağdaki en etkili ve güçlü aktörler konumundadır. Yerel sosyal politika ağında köprü vazifesi gören ve yeni gelişmelerden ve haberlerden daha kolay haberdar olan kurumları tespit etmek için yapılan arasındalık merkeziliği analizi sonucuna göre Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, Kızılay, Kocaeli Valiliği, İl Sağlık Müdürlüğü ve Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü en yüksek arasındalık değerine sahip kurumlar olarak tespit edilmiştir. Hem merkezilik analizleri hem de işbirliği ağının görsel haritası birlikte değerlendirildiğinde merkezi kamu kurumları ve yerel yönetimlerin ağda daha önemli ve merkezi konumda bulunduğu, sivil toplum kuruluşları ve özel sektörün ise çoğunluğu itibariyle ağın çevresinde bulunduğu görülmektedir. Devlet dışı aktörler, niceliksel olarak ağda var olmalarına rağmen nitelikli ilişkiler kurma noktasında oldukça etkisiz kalmışlarıdır. Sosyal politika aktörleri arasında kurulan işbirlikleri, işbirliği düzeylerine göre analiz edildiğinde en fazla işbirliği birlikte çalışma düzeyinde gerçekleştirilmektedir. Birlikte çalışma düzeyinde kurumlar arasında bilgi paylaşımı vardır, ancak uzun süreli formel ilişkiler bulunmamaktadır. Kurumların en fazla işbirliği yaptıkları konuların da bilgi paylaşımı ve yönetici görüş alış verişi olduğu göz önünde bulundurulursa sosyal politika aktörlerinin daha az maliyetli ve daha az bağlayıcı olan işbirliklerine yatkın oldukları, kendilerini formel bir şekilde bağlayacak ilişkilere ise daha az başvurdukları anlaşılmaktadır.