Yerel yönetimlerin yeniden işlevlendirmede kamuya katkıları müze Gazhane örneği

Mimarlık, binalar ile yapılı çevreyi tasarlama sanatı ve bilimi olarak tanımlanmaktadır. Üretilen bir yapı, inşa edildiği dönemin ihtiyaçlarına göre tasarlanıp, bu gereksinimlere cevap verebilirken gelişen zaman dilimi içerisinde teknik, teknolojik ve kullanıcı alışkanlıklarının değişmesiyle birlikte yapılar işlevlerini kaybedebilmektedir. Mimarlık, maddi kültürün bir göstergesidir. Dolayısıyla maddi kültür alanları toplumsal mirasın önemli temsilcileridir. Bu bağlamda günümüze korunarak ulaşabilen yapıların yanı sıra, işlevini yitiren ve atıl durumda bulunan birçok yapı da toplumsal hafızanın önemli parçalarıdır. İşlevini yitiren yapıların, geçmiş kullanımları, plan ve cephe kurguları, iç mekânları, kullanıcılarının öyküleri, zaman, mekân ve insan etkileşiminin belgeleridir. Bu sebeple de yapılar bir ulusun yaşadığı coğrafya üzerindeki tarihsel, kültürel geçmişi ile gelişiminin izlerini anlatmaktadır. Süregelen zaman içerisinde birçok fiziksel, doğanın ve insanlığın olumsuz etkilerine maruz kalarak günümüze ulaşamamış yapılar olduğu kadar sağlamlığı ile ayakta kalarak işlevini sürdüren yapılar da bulunmaktadır. Günümüzde bazı yapılar geçmiş kullanımları ve yapı niteliği dışında ticari baskılar sebebiyle farklı işlevlerde kullanılabilmektedir. Her ne kadar yapılar değişen yaşam biçimi içerisinde farklı kullanımlar sebebiyle yeniden işlevlendirilse de döneminin bütün nitelikleri ile kültürel değerleri korunarak günümüze aktarılan örnekleri de bulunmaktadır. Şehirler geçmişten günümüze değişir ve gelişirler. Bu bağlamda yüzyılların kültürel birikimini barındıran ve stratejik konumu ile İstanbul, her zaman kadim medeniyetlerin önemli bir merkezi olmuştur. Dolayısıyla İstanbul günümüzde de çok katmanlı yapısı ve kültürel mirası nedeniyle, dünyanın önemli bir metropolüdür.Günümüzde İstanbul'da artan nüfusun sınırları tam olarak çizilememekle birlikte, çoğalan nüfusunun ihtiyaçlarını karşılayabilecek sosyal ve mekânsal projelere ihtiyaç duyulmaktadır. Geçmişten çok sayıda maddi kültür alanı bulunan bu şehirde korunması ve yaşatılması gereken önemli miras alanları bulunmaktadır. Bu miras alanları maddi bir öğe olmanın yanı sıra iç mekanları ile insanların gündelik deneyimlerini, ortak geçmişi ve beraber yaşanmışlığı vurgulamaktadır. Bu çalışmaya konu olan Hasanpaşa Gazhanesi İstanbul Kadıköy'de önemli bir kolektif bellek alanıdır. Osmanlıdan Cumhuriyete geçiş sürecinde döneminin önemli bir endüstriyel üretim merkezi olan bu yapı grubu yıllar içerisinde işlevini yitirmiş, ait olduğu semt ile bağları koparak atıl durumda bulunan bir alana dönüşmüştür. Giderek büyüyen kentlerde günümüz insanının sosyal aktivitelerini gerçekleştirmek için rekreasyon alanlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu amaçla endüstriyel bir yapının sosyal belediyecilik bağlamında kentlilerin kullanımına açılması dünyadaki birçok metropolde görülen olumlu bir örnektir. Bu bağlamda İstanbul'da daha önce gerçekleştirilen olumlu örnekler bulunmaktadır. 1891 yılında inşa edilen Hasanpaşa Gazhanesi 2021 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yeniden işlevlendirilerek halkın kullanımına açılmıştır. Bu çalışmada; Hasanpaşa Gazhanesinin geçmiş kullanımları ile gelişen zaman içerisindeki değişimi belgelenerek, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin bu değişim projesi ile alınan kararlar doğrultusunda kullanıcı mekân etkileşimi yerinde gözlemlenmiştir. Dolayısıyla Hasanpaşa Gazhanesinin, Müze Gazhaneye dönüşümünün mekân, insan ve yakın çevresiyle uyumu, sürdürülebilir bir yaşam alanına dönüşümü incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Tarihi Mekân, Yeniden İşlevlendirme, Hasan Paşa Gazhanesi, Müze Gazhane, Kültürel Miras Alanları