Yetişkin kadınların diyet özetkinlik inançları, aşırı besin istekleri ve yeme farkındalıkları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Bu çalışma, yetişkin kadınların diyet özetkinlik inançları, aşırı besin istekleri ve yeme farkındalıkları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma Eylül 2022-Ocak 2023 tarihleri arasında Eskişehir ilinde özel bir merkeze başvuran 19-64 yaş arası 167 yetişkin kadın ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan bireylere hazırlanan anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile doldurulmuştur. Anket formu; tanımlayıcı bilgiler, sağlık durumu ve yaşam tarzı, diyet öyküsü, beslenme alışkanlıkları ve antropometrik ölçümleri içeren bir form, Diyet Özetkinlik İnançları Ölçeği, Aşırı Besin İsteği Ölçeği (ABİS) ve Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30)'nden oluşmaktadır. Beden kütle indeksi (BKİ) sınıflamasına göre bireylerin %47.3'ü normal, %29.9'u hafif şişman ve %22.8'i obezdir. Farklı BKİ gruplarındaki bireylerin diyet özetkinlik inançları, ABİS ve YFÖ-30 toplam puan ortalamaları arasında istatiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Bireylerin diyet özetkinlik inançları ölçeği, ABİS ve YFÖ-30 toplam puan ortalamaları sırasıyla; 118.2±26.00, 113.4±42.63 ve 3.3±0.58 olarak belirlenmiştir. BKİ sınıflamasına göre, normal BKİ değerindeki bireylerin %24.1'inin, hafif şişman bireylerin %42'sinin ve obez bireylerin %63.2'sinin diyet özetkinlik durumu düşük olarak saptanmıştır. Bireylerin diyet özetkinlik inançları ölçeği toplam puanları ile ABİS toplam puanları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Bireylerin YFÖ-30 toplam puanları ile ABİS toplam puanları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (p<0.05). Bireylerin diyet özetkinlik inançları toplam puanları ile YFÖ-30 toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Analizlerden elde edilen verilere göre, bireylerin yeme farkındalıkları arttıkça aşırı besin isteklerinin azaldığı, diyet özetkinlik inançlarının ise arttığı görülmüştür. Bununla birlikte, bireylerin aşırı besin istekleri azaldıkça diyet özetkinlik inançlarının arttığı belirlenmiştir. Bireylerin BKİ değerleri arttıkça aşırı besin istekleri de artarken, yeme farkındalıkları ve diyet özetkinlik inançları azalmaktadır. Bu çalışma bir bireyin uygulaması gereken diyet programına başlamadan önce diyete uyumunu etkileyebilecek potansiyel faktörlerin sorgulanması gerektiğini ortaya koymaktadır.