Yetiştirici birliklerinde üyeliği etkileyen faktörlerin yapısal eşitlik modeli ile belirlenmesi

Üreticilerin etkili bir biçimde örgütlenmesi tarımsal üretimi arttırmanın, kaliteli ürün elde etmenin ve tarım ile uğraşanların yaşam düzeylerini yükseltmenin en önemli yollarından biridir. Bu araştırmada Türkiye'de üretici örgütlenmesinin en önemli ayaklarından biri olan Yetiştirici Birliklerine üye olmayı etkileyen faktörlerin yapısal eşitlik modeli ile belirlenmesine çalışılmıştır. Çalışmanın kapsamını Sivas ilinde örgütlü bulunan 3 Yetiştirici Birliği üyeleri oluşturmaktadır. Birincil verilerin elde edilmesi için birliklere üye 369 yetiştirici ile anket yapılmıştır. Anketler iki bölümden oluşturulmuş ve tanımsal istatistiklerin yer aldığı ilk bölümde yetiştiricilerin sosyo ekonomik özelliklerine dair veriler elde edilmeye çalışılmıştır. Bu bölümden elde edilen verilerin analizinde ki kare, Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testleri kullanılmıştır. Analizler sonucu; Üye olunan birlik ile üye yetiştiricilerin, pazarlama, genel kurullara katılım, eğitim alma ve bilgi kaynakları açısından istatistiksel olarak farklılık gösterdiği, yönetim kurullarında görev alma ve yatırım yapma düşüncesi açısından bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. İkinci bölüm ise YEM'in test edilmesine dönük 5'li likert tipi sorulardan oluşmuştur. YEM yapısı gereği teoriye dayalıdır. Önce teorik bir model oluşturulmuştur. Modelde üyeliği etkileyen faktörler olarak Ekonomik, Mesleki, Birlik faaliyetleri, Demokrasi ve Örgütlenme bilinci ile Sosyal ve Çevresel Faktörler belirlenmiştir. Oluşturulan model elde edilen veri ile test edilmiştir. Veri, modeli ilk hali ile doğrulamamış dolayısıyla yöntem gereği modelde modifikasyon yapılarak doğrulanmış bir model elde edilmiştir. Araştırma sonucu belirlenen faktörlerin tamamının birbirleri ile aynı yönlü ve güçlü bir ilişkisinin olduğu görülmüştür. Birlik faaliyetleri faktörü ile sosyal ve çevresel faktörlerden üyeliğe çizilen yolların istatistiksel olarak anlamlı ve üyelik üzerinde doğrudan etkisi olduğu tespit edilmiştir. Birliklerin, özellikle pazarlama organizasyonları, girdi temini ile eğitim ve yayım konularında çok daha ciddi ve yoğun çalışmalar yapmaları gerektiği görülmektedir.