Yezidiler üzerine sosyo-arkeolojik inceleme

Senkretist (Bağdaştırmacı) bir din olarak görülen Yezidiliğin kelime kökeni,?Allah yolunda gidenlerin inancı? anlamına gelen ?Ezidiyati?dir.Sabiilik, Zerdüştlük, Mithraizm, Maniheizm gibi eski inançların üzerine inşaedilen ve onların ardılı olduğu düşünülen bir topluluktur. Yezidiler, Melek Tavus?unseçilmiş halkı olduğunu kabul eder, bu yüzden Yezidiliğe girmek söz konusu değildir.Yezidi dini her ne kadar 12. yüzyılda yaşamış olan Şeyh Adi ile başlatılırsa da buinancın kökeni daha da gerilere uzanmaktadır.Osmanlı döneminde dini inançlarından dolayı katliamlarla karşı karşıya kalanYezidiler?in bir kısmı Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Kafkaslar?a göç etmişlerdir.Günümüzde Türkiye?de yaşayan Yezidi nüfusun çoğu Avrupa?da yaşamaktadır.Yezidiler?de, eski dönemlerde eğitim hakkı toplumda sadece ruhban sınıfınaverilmesine rağmen, günümüzde isteyen herkes eğitim alabilmektedir. Toplumda kastsistemini andıran hiyerarşik bir örgütlenme söz konusudur.Yezidiler, evreni, melekleri ve Adem?i yaratan, fakat sonrasında pasif kalmayıtercih eden bir Tanrı anlayışını benimsemiştir. Bununla beraber Yezidiler, Tanrıtarafından kendisine dünyanın kontrolü verilen, itibarı yükseltilmiş ve tanrısalözelliklerle donatılmış Melek Tavus?a da iman eder ve ibadetlerini ona yaparlar.Kendilerini Melek Tavus?un seçilmiş halkı kabul ederler ve bu yüzden Yezidiliğegirmek söz konusu değildir. Yezidilik dini ile ilgili yasak ve kurallar iki kutsal kitaplarıolan Kitab el- Cilve ile Mushaf-ı Reş?te anlatılmıştır.Sözlü olarak aktarılan bir din olan Yezidilik?te, toplu ibadet edilen bir mekanyoktur. Günlük ibadetlerini bireysel olarak yapmalarına rağmen, ritüel ve bayramlaronlar için önemlidir. Yılın belli dönemlerinde, onlar için kutsal olan ve Musul?a 58kilometre uzaklığında olan Laleş Vadisi?ndeki Laleş Tapınağı?nda toplanmaktadırlar.