Yığma kemer köprülerin zaman tanım alanında analizi

Tarihi köprülerimiz kültür mirasımızın önemli bir parçasıdır. Bu yapılar derin vadileri, bataklıkları ve büyük sulak alanları geçebilmek amacıyla inşa edilmişlerdir. Ülkemiz birçok medeniyete ev sahipliği yaptığından eski medeniyetlerden kalmış ve günümüze ulaşan çok sayıda tarihi köprü bulunmaktadır. Bu köprülerin gelecek nesillere güvenle aktarılabilmesi için deprem karşısında gösterecekleri tepkilerin doğru bir şekilde değerlendirilmesi gerekir. Bu amaçla çeşitli doğrusal ve doğrusal olmayan analiz yöntemleri kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında, yapay deprem ivme kayıtları üretilerek tarihi köprülerin deprem davranışları incelenmiştir. Sayısal çalışma için Malatya ili Darende ilçesinde bulunan 1779 yılında inşa edilmiş Osmanlı dönemine ait üç açıklıklı tarihi Uzunok Köprüsü dikkate alınmıştır. Köprü makro modelleme yöntemi ile üç boyutlu olarak SAP2000 sonlu eleman programı yardımıyla modellenmiştir. Daha sonra modal analizleri yapılıp köprünün dinamik karakteristikleri elde edilmiştir. Sismik değerlendirme için zaman tanım alanında dinamik analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu analizlerde Rayleigh sönüm oranı %5 olarak alınmıştır. Sismik etki olarak TBDY-2018'e göre üretilmiş 11 adet yapay deprem ivme kaydı kullanılmış olup bu ivme kayıtları köprünün y doğrultusundan etki ettirilmiştir. Dinamik analizler sonucunda tarihi köprüde meydana gelen yer değiştirme ve gerilme değerleri elde edilerek köprünün sismik tepkilere olan etkisi değerlendirilmiştir.