Yılan ısırması nedeniyle başvuran hastaların klinik, laboratuvar özelliklerinin ve tedavilerinin geriye dönük incelenmesi

AMAÇ: Çalışmamızda, yılan ısırıkları nedeniyle acil servise başvuran hastaların demografik özellikleri, klinik bulguları, laboratuvar değerleri, ek hastalıkları, yanlış hastane öncesi müdahaleler ve hastanede uygulanan tedavilerinin yılan ısırığı evrelendirmesi, hastaların yatış süresi ve uygulanan antivenom dozları üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçladık. GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmaya, 1 Ocak 2021- 30 Mayıs 2024 tarihleri arasında Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne başvuran ve yılan teması öyküsü bulunan hastalar dâhil edilmiştir. Bu hastaların demografik ve klinik özellikleri, laboratuvar parametreleri, yatış süreleri ve uygulanan tedavileri incelenmiştir. BULGULAR: Çalışmaya yılan tarafından ısırılmış 102 hasta dâhil edildi. Hastaların yaş ortalaması 43,21 ± 17,35 yıl olup, vakaların en sık 4. ve 5. dekatta olduğu saptandı. Hasta grubunda erkek/kadın oranı 2:1 olarak tespit edildi. Isırılan bölge en sık üst ekstremite (%59,8) olduğu görüldü. Vakaların mevsimsel dağılımı incelendiğinde, en sık yaz mevsiminde (%47,1) başvuru yapıldığı görüldü. Çevre ilçelerden sevkli kabul edilen hastaların şehir merkezinden başvuran hastalara göre daha yüksek evrelerde olduğu ve daha yüksek doz antivenom tedavisi aldığı tespit edildi (her biri için p<0,05). Acil serviste başvuru anındaki evrelere göre 18 (%17,6) hasta evre 0, 63 (%61,8) hasta evre 1, 18 (%17,6) hasta evre 2 ve 3 (%2,9) hasta evre 3 olarak değerlendirildi. En sık muayene bulgusu ödem (n=74, %72,5) iken, en sık şikâyet ısırık bölgesinde ağrı (n=75, %73,5) olarak kaydedildi. Hastaların %52'sine acil serviste antivenom tedavisi başlanmışken, yatırılan hastaların %20'sine hastanede ek antivenom uygulanmıştır. Toplam kullanılan antivenom dozlarının ve yatış süresinin, ileri evrelerde daha yüksek olduğu görüldü (her biri için p<0,05). Antivenoma alerji gelişme oranı %7,6 bulundu. Komorbidite varlığı, ısırılan bölge ve mevsimlere göre yapılan karşılaştırmalarda evrelendirme, yatış süresi ve kullanılan antivenom dozu açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı (her biri için p>0.05). Ancak, hastane öncesinde turnike, emme ve kesi gibi ix yanlış müdahaleler uygulanan hastalarda kullanılan antivenom dozunun daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,001 ). Analjezi uygulanan hastaların, analjezi uygulanmayan hastalara göre daha ileri evrelerde olduğu ve daha yüksek yatış süresi ve antivenom dozuna sahip olduğu görüldü (her biri için p<0,05).Taze donmuş plazma (TDP), ileri evrelerde daha sık uygulandığı görüldü (p <0,001). TDP uygulanan hastalarda, daha fazla antivenom kullanıldığı ve daha yüksek yatış sürelerine sahip olduğu görüldü (her biri için p<0,05) Hastalarda görülen en sık laboratuvar patolojisi glukoz yüksekliği (%55,4) olduğu görüldü. Evre açısından değerlendirildiğinde ileri evrelerde PLT değerini düşük olduğu hastaların oranı daha fazla görüldü (p<0,001). Yatış süresi açısından WBC, üre ve glukoz yükseklikleri olan hastalarda yatış süresinin anlamlı olarak daha uzundu (her biri için p<0,05). Antivenom uygulama dozu WBC, üre, glukoz yüksekliği ve PLT düşüklüğü olan hastalarda anlamlı olarak daha fazlaydı (her biri için p<0,05). Hastalarda gelişen en sık görülen sekel hemorajik büldü. Parmak üzerinden olan ısırıklarda ve hastane öncesi yanlış müdahale yapılan hastalarda sekel gelişme oranı anlamlı olarak daha yüksekti (her biri için p<0,05). Sekel gelişen hastaların yatış sürelerinin ve antivenom dozlarının daha yüksek olduğu görüldü (her biri için p<0,05). Hastaların %20,6'sı, acil serviste en az 6 saatlik takip sonrası bilgilendirilerek taburcu edildi; %77,5'i yatırılarak takip edildi; %2'si ise ileri merkezlere sevk edildi. SONUÇ: Çalışmamızda yılan ısırığı olguları, en sık yaz mevsiminde başvuran, üst ekstremiteden ısırılmış, erkek hastalar olduğu görüldü. Klinik değerlendirmede en sık ödem ve ağrının olduğu evre 1 olgular olduğu saptandı. Çalışmamızda hastaların demografik verilerinin, bulgularının ve tedavilerinin hastaların evre, yatış süresi ve antivenom dozlarına olan etkileri gösterildi. ANAHTAR KELİMELER: Yılan ısırığı, acil servis, antivenom, evrelendirme, klinik bulgular, tedavi