Yıllık Maksimum Yağışların Şiddet - Süre - Tekerrür Modelleri

Standart süreli ve belli tekerrürlü yağışlar su yapıları ve drenaj sistemleri gibi pek çok mühendislik sistemlerinin tasarımında proje girdisi olarak kullanılır. Uygulamada genel olarak bu amaçla, meteoroloji istasyonlarında gözlenen standart süreli yıllık maksimum yağış (sağanak) değerlerine uygun frekans dağılım modellerinden, T = 2, 5, 10, 25, 50 ve 100 yıl tekerrürlü yağışlar hesaplanır. Uygulanan bu klasik yöntemde, maksimum yağış değerlerine uyarlanan dağılım modelleri bir yağış süresinden diğerine değişebildiği için kararlı değildir. Ayrıca kullanılan dağılıma ait parametrelerin de yağış süresiyle değişmesi hem teorik hem de uygulama açısından problemler yaratmaktadır. Bu çalışmada; İzmir ve Uşak'ta kaydedilen yıllık maksimum yağış şiddetlerine, uygulamada genel olarak izlenen frekans dağılım yöntemlerinden önemli ölçüde farklı ve daha güvenilir olan Robust yöntem ve karma yöntem uygulanarak Şiddet? Süre?Tekerrür ilişkileri belirlenmiştir. Yarı ampirik bir yaklaşım olan Robust yöntemde; sağanak süresi ile değişmeyen -kararlı- bir olasılık dağılım türü (yapılan çalışmada, iki parametreli lognormal ve Gumbel) esas alınarak, Şiddet?Süre?Tekerrür ilişkisi belirlenmiştir. Bu yöntem temelde, Kruskal-Wallis istatistiğinin minimizasyonuna dayanmaktadır. Karma yöntemin temeli de, robust yöntemdeki (3.58) ve (3.64) formundaki yarı? ampirik bağıntılara dayanmakla birlikte, model parametreleri; gözlemsel şiddetlerle modelden elde edilen şiddetler arasındaki farkların karesel toplamlarını minimize edecek şekilde belirlenmektedir. Burada önerilen yaklaşımlar sayesinde, her standart süreli maksimum yağış dizisi için ayrı ayrı frekans dağılım modeli kurulmasından kaynaklanan risk ve belirsizlikler önemli ölçüde azaltılmaktadır. Anahtar sözcükler: Kruskal-Wallis istatistiği, robust yöntem, şiddet?süre? tekerrür ilişkisi, en küçük kareler metodu.