Yoganın multiple skleroz hastalarının uyku kalitesine, yorgunluk ve fiziksel aktivite düzeyine etkisi: Randomize kontrollü bir çalışma

Multiple skleroz hastalarının uyku ve yorgunluk problemleri sık olmakla beraber fiziksel aktivite düzeyleri de sağlıklı insanlara göre oldukça düşüktür. Yoganın semptom kontrolü sağlama, uyku kalitesini arttırma, yorgunluğu azaltma ve fiziksel aktivite düzeyini iyileştirme gibi pek çok yararı vardır. Bu çalışma yoganın multiple skleroz hastalarında uyku, yorgunluk ve fiziksel aktivite düzeyine etkisinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Araştırma ön test – son test kontrol gruplu randomize deneysel bir çalışma olarak yapıldı. Bu araştırma verileri Kasım 2023-Temmuz 2024 tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Nöroloji polikliniğine başvuran multiple skleroz hastalarından araştırma kriterlere uyan ve onam alınan 60 hastadan toplandı. Müdahale grubundaki 30 hastaya 6 hafta boyunca, haftada 2 kez; 1 seans online, 1 seansta evde kendi kendine yapacak şekilde toplam 12 seans yoga uygulandı. Kontrol grubundaki 30 hastaya ise herhangi bir girişimde bulunulmadı. Verilerin toplanmasında; Hasta Tanıtım Formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kullanıldı. Verilerin analiz edilmesinde; frekans ve yüzde analizleri ki kare analizi, standart sapma, bağımlı gruplarda t testi, bağımsız gruplarda t testi analizi yapıldı. Araştırmada, uygulama sonrası müdahale grubundaki hastaların kontrol grubundaki hastalara göre; PUKİ ve YŞÖ toplam ve alt boyut puan ortalamalarında anlamlı düzeyde azalma olduğu (p<0.05), IPAQ toplam ve alt boyutlarına ait puan ortalamalarında anlamlı bir artış olduğu saptandı (p<0.05). Sonuç olarak, yoganın multiple skleroz hastalarında uyku kalitesini iyileştirdiği, yorgunluğu azalttığı ve fiziksel aktivite düzeyini arttırdığı belirlendi. Bu sonuçlar doğrultusunda, yoganın multiple skleroz hastalarının bakım ve tedavisinde temel hemşirelik bakım uygulamalarının yanı sıra kullanımının yaygınlaştırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, multiple skleroz, uyku kalitesi, yoga, yorgunluk