Yoksulluk ölçümleri üzerine bir değerlendirme ve Türkiye ile seçilmiş OECD ülkelerinde gelir yoksulluğunun ölçülmesi

Bu tez çalışmasında seçilen OECD ülkeleri ve Türkiye arasındaki yoksulluk durumunu karşılaştırmalı bir perspektifle incelenmektedir. Yoksulluğun tanımı, ölçüm yöntemleri ve etkileyen faktörler gibi temel konulara odaklanarak farklı ülkelerdeki yoksulluk seviyeleri analiz edilmektedir. İlk olarak yoksulluk kavramına ilişkin tanımlar ve kapsam ele alınmaktadır. Geçmişten günümüze kadar olan süreçte devletlerin ve milletlerin ortak sorunu olan yoksulluk, sadece gelir eksikliğiyle sınırlı kalmayıp aynı zamanda eğitim, sağlık, konut, beslenme gibi birçok boyutu içeren olgu olarak ifade edilmektedir. Bu çalışmada yoksulluk ölçümünde kullanılan farklı metodolojiler detaylarıyla incelenerek mutlak yoksulluk, gelir eşiği ve yoksulluk çizgisine dayanan geleneksel yaklaşımların yanı sıra göreli yoksulluk ölçümü gibi tek boyutlu ve çok boyutlu yoksulluk ölçüm yöntemleri ele alınmaktadır. Dünyada sürekli olarak farklılık gösteren yoksulluk olgusuna göre ölçüm yapan Birleşmiş Milletler (BM), Dünya Bankası (WB), Amerika ve Afrika Kalkınma Bankaları ile Uluslararası çalışma örgütü, IMF, Eurostat, OECD ve TÜİK gibi kurumların yaklaşımlarına yer verilmektedir. Bu tez çalışmasında aralarında Polonya, Finlandiya, Yunanistan, İtalya ve İsveç'in yer aldığı beş farklı OECD ülkesi ile Türkiye arasındaki yoksulluğun karşılaştırmalı analizine yer verilmekte ve bu ülkeler arasındaki farklılıklar ve benzerlikler ortaya koymaya çalışılmaktadır. Ülkelerin seçiminde kişi başı düşen gelir, yaşam standartları ve coğrafi konum gibi kriterler dikkate alınmıştır. Bunun için OECD ve TÜİK tarafından uygulanan gelire dayalı göreli yoksulluk ölçüm yöntemi ile Dünya Bankası tarafından uygulanan çok boyutlu yoksulluk ölçüm verileri kullanılacak ve bu ülkelerdeki yoksulluk değerleri Türkiye ile kıyaslanacaktır. Bu analizler ile yoksulluğun karmaşık doğasını anlamak, farklı ölçüm yöntemlerinin yoksulluk sıralamalarındaki etkisi, politika yapıcılara bilgi sağlamak ve sürdürülebilir çözümler geliştirmek için temel karşılaştırılabilir verilerin sunulması hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, Yoksulluk Ölçüm Yöntemleri, OECD, TÜİK, Dünya Bankası