Yonca hortumlu böceği [Hypera postica (Gyllenhal) (Coleoptera: Curculionidae)] ve yonca yaprak böceği [Gonioctena fornicata (Bruggeman) (Coleoptera: Chrysomelİdae)]nin mücadelesinde bazı entomopatojen nematodların kullanım olanaklarının araştırılması

Entomopatojen nematodlar (EPN) zararlı böceklerin biyolojik mücadelesinde önemli bir yere sahiptir. 2016-2018 yılları arasında yürütülen bu çalışma ile Tokat ilinin yoğun olarak yonca tarımı yapılan 15 köy (Ulaş, Taşlıçiftlik, Söngüt, Büyükbağlar, Uğrak, Tahtoba, Dayılıhacı, Çördük, Kızılköy, Bakışlı, Ballıdere, Çöreğibüyük, Gaziosmanpaşa, Günevi, Akyamaç) ve 2 beldesinde (Güryıldız, Emirseyit) entomopatojen nematod varlığı ve elde edilen entomopatojen nematodların Gonioctena fornicata ile Hypera postica erginlerine karşı etkinliği araştırılmıştır. Bu amaçla 58 toprak örneği alınmış ve tuzak böcek yöntemiyle 10 EPN izolatı elde edilmiştir. Yapılan morfolojik ve moleküler teşhis sonucunda bunlardan 8'i Steinernema carpocapsae, birisi S. feltia ve birisi de Heterorhabditis bacteriophora olarak belirlenmiştir. Bunlar içerisinden seçilen 2 izolat (Heterorhabditis bacteriophora Tokat-Songut, Steinernema carpocapsae Tokat-Ulas) ve ülkemizde daha önce tespit edilmiş 3 EPN türüne ait izolatlar [Steinernema carpocapsae (Karadeniz izolatı), Steinernema feltiae (izolat 09-31), Heterorhabditis bacteriophora (izolat 09-43)] kullanılarak Gonioctena fornicata ve Hypera postica erginlerine karşı 500, 1000 ve 2000 IJs ml-1 dozlarında doz-ölüm denemeleri yürütülmüştür. Ayrıca laboratuvarda etkili bulunan S. carpocapsae Tokat-Ulas izolatı ile Gonioctena fornicata'nın son dönem larvasına karşı sera-saksı etkinlik çalışması yürütülmüştür. Laboratuvar (in vitro) çalışmaları sonucunda H. postica'ya karşı H. bacteriophora (izolat 09-43) ve H. bacteriophora Tokat-Songut izolatları hariç diğer tüm izolatlar G. fornicata ve H. postica erginleri üzerinde 2.000 IJs/ml dozunda ve 112. saat sonunda % 90 ve üzerinde bir etki göstermiştir. S. carpocapsae Tokat-Ulas izolatı ile yürütülen sera çalışmasında ise %94 oranında etki gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre G. fornicata erginlerinin kullanılan EPN izolatlarının tamamına, H. postica erginlerinin ise Steinernema carpocapsae (Karadeniz izolatı), S. feltiae (izolat 09-31) ve S. carpocapsae Tokat-Ulas izolatlarına karşı hassas olduğu ortaya konulmuştur. Etkinliğin tam olarak ortaya konulması için için daha detaylı sera ve tarla çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır.